جنگنده‌های جدید سوخو به پرواز درآمدند

تصاویر و مستندات جدید از کارخانه هواپیماسازی کامسامولسک بر آمور در شرق دور روسیه، از آغاز تست‌های پروازی دو فروند جنگنده نسل پنجم سوخو-۵۷ (Su-57) جدید با رنگ‌آمیزی رسمی نیروی هوافضای روسیه حکایت دارد؛ رویدادی که نشان‌دهنده شتاب گرفتن خط تولید پیشرفته‌ترین پرنده عملیاتی مسکو تحت فشارهای ژئوپلیتیک ناتو و افزایش سفارش‌های صادراتی است.

تصاویر منتشر شده نشان می‌دهند که این دو جنگنده جدید برخلاف نمونه‌های اولیه، پوشش آستر کارخانه‌ای را پشت سر گذاشته و با استتار رسمی ارتش روسیه در حال گذراندن آزمون‌های پیش از تحویل هستند. این اتفاق درست پس از تحویل یک محموله بزرگ از این جنگنده‌ها در فوریه امسال رخ می‌دهد.

افزایش نرخ تولید سوخو-۵۷ در حال حاضر حیاتی‌ترین اولویت صنایع هوایی روسیه محسوب می‌شود. مسکو از یک سو با فشار فزاینده اعضای ناتو بر مرزهای خود مواجه است و از سوی دیگر، قراردادهای صادراتی جدیدی را با مشتریان خارجی امضا کرده که موعد تحویل آن‌ها از سال ۲۰۲۵ آغاز شده است.

اگرچه سرگئی چمزوف، رئیس ابرشرکت دولتی روستک، اعلام کرده که تولید کلی هواپیماهای رزمی در روسیه از زمان آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ دو برابر شده، اما داستان سوخو-۵۷ متفاوت است.

در سال ۲۰۲۵، الکساندر ماکسیمتسف، جانشین فرمانده نیروی هوافضای روسیه، تایید کرد که آماده‌سازی برای تحویل شتابان سوخو-۵۷ در جریان است. پیش از آن، هدف‌گذاری روس‌ها افزایش ۶۷ درصدی تولید برای سال ۲۰۲۴ (تحویل ۲۰ فروند در مقایسه با ۱۲ فروند در ۲۰۲۳ و تنها ۶ فروند در ۲۰۲۲) بود. هرچند آمار دقیق تولید از سال ۲۰۲۴ به بعد به دلایل امنیتی مخفی نگه داشته شده، اما حجم تولید به اندازه‌ای بوده است که پاسخگوی آغاز روند صادرات این جنگنده در سال ۲۰۲۵ باشد.

به عنوان یک تحلیلگر حوزه هوایی، باید اشاره کرد که سوخو-۵۷ از پیچیدگی‌های ساختاری بسیار بالاتری نسبت به سایر جنگنده‌های برتر روس برخوردار است؛ به طوری که هزینه نهایی تولید هر فروند از آن، بیش از دو برابر سوخو-۳۵ (Su-35S) و نزدیک به سه برابر سوخو-۳۰ (Su-30SM) برآورد می‌شود.

چالش‌های اصلی که صنایع دفاعی روسیه پس از فروپاشی شوروی با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند تا این پرنده را به تولید انبوه برسانند، عبارتند از:

هندسه پنهان‌کاری (Stealth Airframe): برخلاف سوخو-۳۰ و ۳۵ که با روش‌های سنتی‌تر دوران شوروی ساخته می‌شوند، بدنه سوخو-۵۷ باید به گونه‌ای زاویه‌بندی شود که بازتاب راداری را به حداقل برساند. این امر نیازمند تلورانس خطای نزدیک به صفر در تراز کردن لبه‌ پنل‌ها، ورودی‌های هوا و سطوح کنترلی است؛ چرا که کوچکترین نقص فنی، سطح مقطع راداری (RCS) پرنده را لو می‌دهد.
مواد مرکب متراکم (Composites): درصد بالایی از بدنه سوخو-۵۷ از کامپوزیت‌های پیشرفته ساخته شده که وزن را کاهش و پنهان‌کاری را افزایش می‌دهند. پخت و قالب‌گیری این مواد به تجهیزات استریل، اتاق‌های اتوکلاو بزرگ و فرآیندهای کنترل کیفیت بسیار گران‌قیمت نیاز دارد.
دهلیزهای داخلی تسلیحات (Internal Weapons Bays): برای حفظ ویژگی رادارگریزی، تسلیحات نباید زیر بال‌ها باشند. طراحی درب‌های دهلیز داخلی، مکانیزم‌های پرتاب موشک و سیستم‌های خروج تسلیحات در سرعت‌های مافوق صوت و تحت فشار بالای مانورهای هوایی، یک شاهکار پیچیده مهندسی است.
معماری اویونیک یکپارچه: مغز متفکر و سامانه‌های راداری و جنگ الکترونیک این پرنده چندین نسل جلوتر از جنگنده‌های نسل ۴++ روسیه است و هماهنگ‌سازی نرم‌افزاری و سخت‌افزاری آن‌ها زمان‌بر است.

هرچند پایه صنعتی روسیه در دوران پس از شوروی کوچک‌تر شده است، اما تزریق سرمایه ناشی از قراردادهای صادراتی جدید و پشتوانه نزدیک به سه دهه تحقیق و توسعه، به مسکو این امکان را داده است که در سال ۲۰۲۶ به نرخ تولیدی به مراتب بالاتر و پایدارتر در حوزه جنگنده‌های نسل پنجم دست یابد.