نگهداری گیاه پتوس در منزل؛ برای رشد گل پتوس چی خوبه؟

پتوس یکی از مقاوم ترین و محبوب ترین گیاهان آپارتمانی است که با برگ های قلبی و رونده خود جلوه ای خاص به دکوراسیون می‌بخشد. در این مقاله با شرایط نگهداری، نور، آبیاری، خاک، روش های تکثیر و رفع مشکلات رایج این گیاه آشنا می شوید.

گیاه پتوس (Epipremnum aureum) که با نام‌های پوتوس، برگ قاشقی و عشقه طلایی نیز شناخته می‌شود، یکی از محبوب‌ترین و مقاوم‌ترین گیاهان آپارتمانی در سراسر جهان است. این گیاه زیبا با برگ‌های قلبی شکل و رونده جلووه ای خاص به دکوراسیون منزل یا محل کار می‌بخشد و به دلیل سازگاری بالا با شرایط محیطی مختلف، انتخاب ایده آلی برای افراد مبتدی و حرفه ای در نگهداری از گیاهان است.

در این مقاله، به بررسی کامل نحوه نگهداری، شرایط رشد، روش‌های تکثیر (قلمه زدن) و رفع مشکلات رایج گیاه پتوس می‌پردازیم. اگر به دنبال یک گیاه آپارتمانی مقاوم و کم دردسر هستید، پتوس بهترین گزینه برای شماست.

آشنایی با انواع پتوس

پتوس دارای دو نوع اصلی است: پتوس برگ معمولی (سبز) و پتوس برگ ابلق. هر دو نوع از نظر نگهداری تقریباً مشابه هستند، اما تفاوت‌های ظریفی در نیازهای نوری دارند.

پتوس برگ سبز: این نوع کاملاً مقاوم به سایه است و در شرایط نوری کم نیز به رشد خود ادامه می‌دهد. برگ‌های آن یکدست سبز و براق است.
پتوس برگ ابلق: برگ‌های این نوع دارای لکه‌ها و رگه‌های سفید یا کرم رنگ هستند. پتوس ابلق برای حفظ رنگ‌های زیبای خود به نور کمی بیشتر از نوع سبز نیاز دارد. اگر این گیاه نور کافی دریافت نکند، برگ‌های جدید به مرور به سبزی گرایش پیدا می‌کنند و زیبایی خود را از دست می‌دهند.

علاوه بر این دو نوع اصلی، ارقام مختلفی مانند پتوس مهتابی، پتوس نقره ای و پتوس شاهکار نیز وجود دارند که محبوبیت زیادی میان علاقه مندان به گیاهان دارند.

شرایط ایده آل نگهداری پتوس

برای داشتن یک پتوس سرسبز و پرپشت، باید شرایط محیطی مناسبی را فراهم کنید. در ادامه به بررسی دقیق هر یک از این شرایط می‌پردازیم.

نور مورد نیاز

پتوس گیاهی است که به نور مستقیم خورشید حساس است و در صورت دریافت نور مستقیم، دچار آفتاب سوختگی می‌شود. علائم این آسیب به صورت نقاط تاول گونه و سوختگی روی برگ‌ها ظاهر می‌شود. بهترین مکان برای نگهداری پتوس، پشت پنجره‌های جنوبی و شرقی با نور فیلتر شده یا پرده ای است. با این حال، این گیاه مقاوم به سایه است و در فضاهایی با نور کم نیز زنده می‌ماند، اما رشد آن کندتر خواهد شد.

نکته مهم: اگر نور محیط خیلی کم باشد، پتوس ابلق رنگ خود را از دست می‌دهد. برای حل این مشکل، گیاه را به تدریج به محیط پرنورتری منتقل کنید تا به شرایط جدید عادت کند.

آبیاری مناسب

آبیاری پتوس باید به گونه ای باشد که سطح خاک بین دو آبیاری کاملاً خشک شود. این کار از پوسیدگی ریشه‌ها جلوگیری می‌کند. فاصله آبیاری به عوامل مختلفی مانند دمای محیط، رطوبت، اندازه گلدان و فصل سال بستگی دارد.

تابستان:هر ۴ تا ۵ روز یک بار آبیاری کافی است.
زمستان:به دلیل کاهش سرعت رشد و تبخیر کمتر، هر ۷ تا ۸ روز یک بار آبیاری انجام دهید.

قبل از آبیاری، حتماً با انگشت خود رطوبت خاک را بررسی کنید. اگر دو سانتی متر از سطح خاک خشک بود، زمان آبیاری فرا رسیده است. پتوس به رطوبت کم محیط مقاوم است، اما در صورت تمایل می‌توانید با غبارپاشی برگ‌ها، رطوبت مورد نیاز را تأمین کنید. در شرایط رطوبت بالا، برگ‌های پتوس درشت تر و پهن تر می‌شوند.

دمای مناسب

دمای ایده آل برای رشد پتوس حدود ۲۲ درجه سانتی گراد است. این گیاه دمای بین ۱۸ تا ۳۰ درجه را تحمل می‌کند، اما از نوسانات شدید دما و جریان هوای سرد (مانند کولر گازی) باید محافظت شود.

اگر محیط خیلی سرد باشد (زیر ۱۵ درجه)، رشد گیاه متوقف شده و برگ‌ها ممکن است چروکیده یا قهوه ای شوند. بهترین اقدام، انتقال گیاه به گوشه ای گرم تر از منزل است.

خاک و بستر کاشت

پتوس به خاکی سبک و با زهکشی خوب نیاز دارد. ترکیب مناسب برای کاشت این گیاه شامل خاک باغچه، ماسه و خاک برگ است. این ترکیب باعث می‌شود آب اضافی به راحتی از گلدان خارج شود و ریشه‌ها در معرض رطوبت زیاد قرار نگیرند. برای بهبود تهویه خاک می‌توانید از پرلیت نیز استفاده کنید.

کوددهی

برای رشد بهتر و داشتن برگ‌های درشت و شاداب، پتوس به مواد مغذی نیاز دارد. در فصل رشد (از فروردین تا آبان ماه) هر دو هفته یک بار از کود مایع استفاده کنید. می‌توانید ۳ گرم کود محلول در آب را در یک لیتر آب حل کرده و به جای آبیاری به گیاه بدهید. در پاییز و زمستان، کوددهی را متوقف کنید تا گیاه دوره استراحت خود را گذراند.

روش‌های تکثیر پتوس (قلمه زدن)

یکی از دلایل محبوبیت پتوس، سهولت تکثیر آن است. با کمی دقت می‌توانید به راحتی گیاهان جدیدی از پتوس خود به دست آورید. بهترین زمان برای قلمه زدن، فصل بهار است، اما در محیط بسته آپارتمان می‌توانید در هر زمانی از سال این کار را انجام دهید.

مرحله اول: انتخاب قلمه مناسب

برای قلمه زدن، یک ساقه سالم و قوی را انتخاب کنید. قلمه باید حداقل یک گره (محل اتصال برگ به ساقه) داشته باشد. بهترین نوع قلمه، قلمه انتهایی با طول ۸ تا ۱۰ سانتی متر است. با یک چاقوی تیز و استریل، قلمه را از زیر گره ببرید.

مرحله دوم: ریشه دار کردن قلمه

دو روش اصلی برای ریشه دار کردن قلمه پتوس وجود دارد:

قلمه در آب: قلمه را در یک لیوان آب قرار دهید به طوری که گره زیر آب باشد. ظرف را در مکانی پرنور اما دور از نور مستقیم خورشید قرار دهید. بعد از چند هفته، ریشه‌های سفید رنگی از گره خارج می‌شوند. پس از رسیدن ریشه‌ها به طول ۲ تا ۳ سانتی متر، قلمه را به گلدان منتقل کنید.

قلمه در خاک: انتهای قلمه را به پودر هورمون ریشه زایی آغشته کنید (این کار اختیاری است) و آن را در گلدانی با قطر دهانه ۹ سانتی متر که با کمپوست بذر و قلمه یا خاک سبک پر شده است، بکارید. هر ۳ تا ۵ قلمه را می‌توانید در یک گلدان بکارید تا گیاه پتوسی پرپشت داشته باشید. خاک را مرطوب کرده و روی گلدان را با یک کیسه پلاستیکی شفاف بپوشانید تا رطوبت حفظ شود.

گلدان را در دمای حدود ۲۰ درجه سانتی گراد و نور مناسب نگهداری کنید. ریشه دهی معمولاً یک ماه یا بیشتر طول می‌کشد.

مرحله سوم: انتقال و مراقبت اولیه

پس از ریشه دار شدن قلمه‌ها، آنها را به گلدان اصلی با خاک مناسب منتقل کنید. بهتر است قلمه‌ها را از ابتدا در گلدان نهایی بکارید تا ریشه‌ها دچار شوک نشوند. پس از کاشت، گیاه را با کود مایع تغذیه کنید و در مکانی روشن قرار دهید. گیاهانی که در بهار تکثیر شده اند، معمولاً انبوه تر و شکیل تر از گیاهانی هستند که در فصول دیگر قلمه زده اند.

آموزش هرس و قیم گذاری پتوس

پتوس گیاهی بالارونده است و برای اینکه ظاهری زیبا و منظم داشته باشد، به یک قیم نیاز دارد. ساقه‌های رونده پتوس را می‌توانید به دور قیم بپیچید یا به یک میله چوبی ببندید.

یکی از بهترین روش‌ها برای تربیت پتوس، استفاده از قیم خزه ای است. برای ساخت این نوع قیم، لوله ای را در گلدان قرار دهید و اطراف آن را با خزه بپوشانید و با نخ بافتنی محکم کنید. ساقه اصلی پتوس را به خزه ببندید. وقتی آبیاری می‌کنید، آب را روی خزه نیز بریزید. ساقه پتوس در محل‌های تماس با خزه ریشه تولید می‌کند و این ریشه‌ها به استحکام و رشد بهتر گیاه کمک می‌کنند.

برای حفظ تراکم گیاه، می‌توانید ساقه‌هایی که بیش از حد بلند شده اند را هرس کنید. ساقه‌های هرس شده را دور نریزید؛ از آنها برای قلمه زدن استفاده کنید!

تعویض گلدان پتوس

پتوس به تعویض گلدان نیاز دارد تا ریشه‌ها فضای کافی برای رشد داشته باشند. زمانی که ریشه‌ها از منفذ زهکشی گلدان بیرون بزنند یا در سطح خاک دیده شوند، زمان تعویض گلدان فرا رسیده است.

برای این کار، گلدانی یک سایز بزرگتر از گلدان قبلی انتخاب کنید. مراحل زیر را دنبال کنید:

به گیاه آبیاری کامل بدهید تا خاک مرطوب شود.
گیاه را به آرامی وارونه کنید و ضربه ای به ته گلدان بزنید تا گیاه به همراه ریشه و خاک خارج شود.
مقداری از خاک‌های قدیمی و ریشه‌های ضعیف را جدا کنید.
در گلدان جدید کمی خاک تازه بریزید و گیاه را در مرکز قرار دهید.
اطراف ریشه را با خاک پر کرده و کمی فشار دهید تا گیاه ثابت شود.
گیاه را آبیاری کنید و به محل مناسبی منتقل کنید.
بهترین زمان برای تعویض گلدان، بهار یا اوایل تابستان است.

مشکلات رایج پتوس و راه حل‌ها

پتوس گیاهی مقاوم است، اما در صورت مهیا نبودن شرایط محیطی ممکن است با مشکلاتی مواجه شود.

در ادامه به برخی از رایج‌ترین علائم و راه حل‌های آنها اشاره می‌کنیم:

ریزش برگ‌ها و خمیدگی ساقه‌های پتوس

اگر برگ‌های پتوس می‌ریزند و ساقه‌ها خم می‌شوند، احتمال دارد گیاه با کمبود آب یا خشکی هوا مواجه است. گیاه را به طور کامل آبیاری کنید و به محلی خنک تر و با رطوبت بالا منتقل کنید.

فاصله زیاد بین برگ‌ها و ساقه‌های دراز پتوس

این مشکل معمولاً به دلیل نور کم و یا کمبود مواد غذایی رخ می‌دهد. گیاه را به محیطی پرنورتر منتقل کنید و کوددهی منظم را فراموش نکنید.

نقاط قهوه ای و سیاه روی برگ‌های پتوس

وجود لکه‌های قهوه ای و سیاه در مرکز یا نوک برگ‌ها نشانه آسیب اشعه مستقیم آفتاب است. گیاه را به محل سایه تری منتقل کنید و برگ‌های سوخته را جدا کنید.

لکه‌های برجسته در سطح زیرین برگ‌های پتوس

این لکه‌ها اغلب نشانه آلودگی به حشره ی شپشک سپردار است. برای درمان، هفته ای یک بار از سم حشره کش نفوذی استفاده کرده و گیاه را سمپاشی کنید تا علائم برطرف شود.

توقف رشد و عدم ظهور برگ جدید پتوس

اگر پتوس رشد نمی کند، احتمالاً محیط گیاه بیش از حد سرد است. گیاه را به جای گرمتری منتقل کنید. هوای سرد همچنین باعث چروکیده و قهوه ای شدن برگ‌ها می‌شود.

زرد شدن برگ‌های پایینی و ریزش پتوس

زردی و ریزش برگ‌های پایینی معمولاً به دلیل خاک باتلاقی (آبیاری بیش از حد) یا آبیاری با آب خیلی سرد اتفاق می‌افتد. اجازه دهید خاک بین دو آبیاری خشک شود و از آب با دمای محیط (ولرم) برای آبیاری استفاده کنید.

نکات مهم در نگهداری پتوس

پتوس به دلیل داشتن کلسیم اگزالات برای انسان و حیوانات خانگی (سگ و گربه) سمی است. در صورت خورده شدن، باعث تحریک دستگاه گوارش و استفراغ می‌شود. این گیاه کشنده نیست اما می‌تواند بسیار ناخوشایند باشد.

از دسترس کودکان و حیوانات خانگی دور نگه دارید.
اگر برگ‌های پتوس گرد و خاکی شدند، آنها را با یک دستمال مرطوب تمیز کنید تا گیاه بتواند بهتر فتوسنتز کند.
برای رشد متقارن، گلدان را هر چند هفته یک بار بچرخانید تا همه طرف گیاه به یک اندازه نور دریافت کند.
از قرار دادن پتوس در معرض بادهای سرد، بخاری‌ها و سیستم‌های تهویه مطبوع خودداری کنید.