قدرت خرید طلا در دوره‌های مختلف ریاست جمهوری چقدر بوده است؟
بررسی روند ۴۸ ساله نسبت دستمزد و قیمت طلا نشان می‌دهد قدرت خرید حقوق‌بگیران در ایران به‌شدت کاهش یافته است؛ به‌طوری‌که حداقل‌بگیران در سال ۱۳۵۸ با یک ماه حقوق خود امکان خرید ۲۷ گرم طلای ۱۸ عیار را داشتند، اما این رقم در سال ۱۴۰۵ به کمتر از یک گرم رسیده است.
به گزارش سایت طلا، بررسی روند تغییرات حداقل دستمزد و قیمت طلای ۱۸ عیار از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۵، تصویری قابل‌تأمل از کاهش قدرت خرید حقوق‌بگیران در اقتصاد ایران ارائه می‌دهد. بر اساس داده‌های منتشر شده، اگرچه حداقل حقوق طی این سال‌ها بارها افزایش یافته، اما رشد قیمت طلا در بسیاری از مقاطع با سرعت بیشتری همراه بوده و در نتیجه، ارزش واقعی دستمزدها در مقایسه با یکی از مهم‌ترین دارایی‌های حفظ ارزش کاهش پیدا کرده است.
یک کارگر در سال ۱۳۵۸ با دریافت حداقل حقوق ماهانه یک‌هزار و ۷۰۱ تومان، می‌توانست حدود ۲۷ گرم طلای ۱۸ عیار خریداری کند. این در حالی است که در سال ۱۴۰۴، با حداقل حقوق ماهانه حدود ۱۰ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان، امکان خرید تنها ۰.۸۴ گرم طلا وجود داشته است. این نسبت در سال ۱۴۰۵ نیز با وجود افزایش حداقل حقوق به حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان، به ۰.۷۹ گرم رسیده است.
افزایش حقوق؛ عقب‌ماندگی در برابر رشد طلا
مقایسه آمارها نشان می‌دهد افزایش اسمی دستمزدها لزوماً به معنای بهبود قدرت خرید خانوارها نبوده است. برای مثال، در سال ۱۳۸۳ قدرت خرید حداقل‌بگیران به یکی از بالاترین سطوح تاریخی خود رسید و یک ماه حقوق معادل حدود ۱۲.۱۳ گرم طلای ۱۸ عیار بود.
اما از دهه ۱۳۹۰ به بعد، با افزایش شتاب رشد قیمت طلا، فاصله میان افزایش دستمزد و قیمت دارایی‌ها بیشتر شد. این روند در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ و همچنین از سال ۱۴۰۲ به بعد نمود پررنگ‌تری پیدا کرد.
کدام دوره بیشترین قدرت خرید را ثبت کرد؟
بررسی میانگین قدرت خرید طلا در دوره‌های مختلف ریاست‌جمهوری نیز تفاوت قابل‌توجهی را نشان می‌دهد. طبق محاسبات این گزارش، میانگین قدرت خرید ماهانه حداقل‌بگیران در دوره‌های مختلف به شرح زیر بوده است:
دوره بنی‌صدر و شهید رجایی: ۲۵.۱۲ گرم طلا
دوره میرحسین موسوی: ۳.۴۶ گرم
دوره هاشمی رفسنجانی: ۴.۶۶ گرم
دوره محمد خاتمی: ۹.۳۱ گرم
دوره محمود احمدی‌نژاد: ۸.۴۶ گرم
دوره حسن روحانی: ۵ گرم
دوره ابراهیم رئیسی: ۲.۲۳ گرم
دوره مسعود پزشکیان تا سال ۱۴۰۵: ۰.۸۲ گرم
این ارقام بر اساس میانگین پایه حقوق و قیمت طلا در سال‌های هر دوره محاسبه شده‌اند و سال‌های جابه‌جایی دولت‌ها نیز در محاسبات هر دو دوره لحاظ شده‌اند.
زنگ خطر برای معیشت حقوق‌بگیران
نکته مهم در این بررسی آن است که محاسبات صرفاً بر اساس پایه حقوق رسمی و با فرض اختصاص تمام درآمد ماهانه به خرید طلا انجام شده است؛ بنابراین هزینه‌های ضروری زندگی مانند مسکن، خوراک، درمان و حمل‌ونقل در آن لحاظ نشده‌اند.
با این حال، همین مقایسه نشان می‌دهد که رشد اسمی حقوق به‌تنهایی نمی‌تواند معیار مناسبی برای سنجش وضعیت معیشتی کارگران و حقوق‌بگیران باشد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، میزان رشد واقعی درآمد در مقایسه با تورم و افزایش قیمت کالاها و دارایی‌هاست.
کاهش قدرت خرید از ۲۷ گرم طلا در سال ۱۳۵۸ به کمتر از یک گرم در سال ۱۴۰۵، تنها یک مقایسه آماری نیست؛ بلکه نشانه‌ای از عمیق‌تر شدن شکاف میان رشد دستمزدها و هزینه‌های حفظ قدرت خرید در اقتصاد ایران است.
