سرنوشت مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا در هاله‌ای از ابهام/ دو اتحادیه چه می‌گویند؟
اختلاف‌نظر درباره مرجع صدور مجوز فعالیت پلتفرم‌های خرید و فروش آنلاین طلا، بار دیگر به یکی از چالش‌های مهم بازار طلای آنلاین تبدیل شده است.
به گزارش سایت طلا، در حالی که اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی بر تداوم اختیار خود در صدور مجوز این پلتفرم‌ها تأکید دارد، اتحادیه طلا و جواهر تهران نسبت به نحوه اجرای مقررات جدید و استثنا شدن برخی کسب‌وکارهای آنلاین ابهاماتی مطرح می‌کند. کارشناسان نیز معتقدند پیش از توسعه فعالیت این پلتفرم‌ها، باید سازوکار نظارت بر ذخایر طلا و ایفای تعهدات آنها در برابر مشتریان شفاف شود.
در روزهای اخیر، انتشار اخباری درباره واگذاری صدور مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا به اتحادیه طلا و جواهر، ابهاماتی را درباره متولی قانونی این کسب‌وکارها ایجاد کرده است. با این حال، رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، این برداشت را نادرست دانسته و تأکید کرده است که بر اساس مصوبات موجود، صدور مجوز فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا همچنان در حیطه اختیارات اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی قرار دارد.
مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا همچنان با اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی است
رضا الفت‌نسب در گفتگو با گلدپرایس، در توضیح وضعیت قانونی فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا گفت: مصوبه هیئت عالی نظارت درباره کسب‌وکارهای مجازی، این امکان را فراهم کرده است که واحدهای صنفی دارای پروانه کسب، برای فعالیت آنلاین در حوزه تخصصی خود، در بسیاری از موارد نیازی به دریافت مجوز جداگانه از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی نداشته باشند.
با این حال، به گفته او، معاملات آنلاین طلا به دلیل وجود مقررات خاص و مصوبه هیئت وزیران با شماره ۱۴/۸ درباره نظارت بر معاملات برخط طلا و نقره، شرایط متفاوتی دارند و همچنان مشمول ضوابط اختصاصی هستند.
الفت‌نسب با اشاره به اینکه صدور مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا همچنان بر عهده اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی است، توضیح داد: متقاضی دریافت این مجوز باید پیش‌نیازهای صنفی لازم را داشته باشد. به این معنا که یا خود دارای واحد صنفی و پروانه کسب معتبر از اتحادیه طلا و جواهر باشد یا با یک واحد صنفی دارای مجوز، قرارداد رسمی منعقد کند.
بر این اساس، فعالیت در بستر اینترنت به‌تنهایی جایگزین الزامات صنفی نمی‌شود و متقاضیان باید ابتدا ارتباط قانونی و مشخصی با یک واحد صنفی مجاز داشته باشند.
اتحادیه طلا و جواهر: درباره استثنا شدن پلتفرم‌ها ابهام وجود دارد
در مقابل، نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا، جواهر، نقره و سکه تهران و رئیس کارگروه تخصصی طلا و جواهر اتاق اصناف تهران، نسبت به نحوه اجرای مصوبات جدید و تفاوت رویه صدور مجوز برای کسب‌وکارهای آنلاین طلا ابراز ابهام کرده است.
بذرافشان معتقد است اگر قرار باشد واحدهای صنفی برای فعالیت آنلاین در حوزه طلا ابتدا از اتحادیه طلا و جواهر مجوز بگیرند، مشخص نیست چرا پلتفرم‌های تخصصی معاملات آنلاین طلا از این الزام مستثنا شده‌اند.
به گفته او، در رویه قبلی، پلتفرم‌های آنلاین طلا نیز ابتدا مجوزهای صنفی مرتبط را از اتحادیه طلا و جواهر دریافت می‌کردند و سپس برای ادامه فعالیت اینترنتی و دریافت مجوزهای مربوط به کسب‌وکار مجازی اقدام می‌کردند.
او با اشاره به اینکه نظارت بر معاملات طلا و مصنوعات آن نیازمند تخصص صنفی است، تأکید کرد که ایجاد دو مسیر متفاوت برای کسب‌وکارهایی که در یک حوزه فعالیت می‌کنند، می‌تواند مشکلاتی در زمینه نظارت، بازرسی و مسئولیت‌پذیری ایجاد کند.
بذرافشان همچنین خواستار روشن شدن وضعیت رسمی مصوبات جدید و نحوه ابلاغ و اجرای آنها شد و تأکید کرد تا زمانی که جزئیات مقررات به‌صورت رسمی ابلاغ و اجرایی نشود، نمی‌توان درباره تغییر قطعی سازوکار صدور مجوزها اظهار نظر کرد.
هشدار درباره کمبود ذخایر طلا در پلتفرم‌های آنلاین
در کنار اختلاف‌نظر درباره مرجع صدور مجوز، موضوع مهم دیگری که از سوی کارشناسان مطرح می‌شود، میزان ذخایر طلای پلتفرم‌ها و توانایی آنها برای پاسخگویی به تعهدات مشتریان است.
فرزان راعی، کارشناس اقتصادی، با اشاره به ضعف نظارت بر فعالیت برخی کسب‌وکارهای آنلاین طلا معتقد است توسعه این بازار بدون ایجاد سازوکارهای نظارتی مؤثر می‌تواند ریسک‌های جدی برای خریداران به همراه داشته باشد.
به گفته راعی، یکی از الزامات اساسی فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا این است که میزان ذخایر طلای آنها متناسب با حجم فروش و تعهداتشان باشد و این ذخایر تحت نظارت بانک مرکزی قرار گیرد.
او با اشاره به افزایش حجم فعالیت برخی پلتفرم‌ها توضیح داد که در مواردی، رشد فروش این کسب‌وکارها با افزایش متناسب ذخایر طلای آنها همراه نبوده است. چنین وضعیتی می‌تواند در شرایطی که تعداد زیادی از مشتریان به‌صورت هم‌زمان درخواست فروش طلا و دریافت دارایی خود را داشته باشند، مشکل‌ساز شود.
این کارشناس اقتصادی معتقد است فعالیت پلتفرم‌ها باید متناسب با میزان ذخایر تأییدشده آنها محدود شود و هرگونه افزایش سقف فروش نیز پس از بررسی و تأیید نهاد ناظر صورت بگیرد.
راعی همچنین با اشاره به تجربه پرونده‌هایی مانند سکه ثامن در سال‌های گذشته، نسبت به پیامدهای ضعف نظارت در بازارهای آنلاین هشدار داد و تأکید کرد که جذابیت خدمات و سهولت معاملات نباید باعث نادیده گرفتن ریسک‌های مالی و تعهدات پلتفرم‌ها شود.
او در عین حال، استفاده از ظرفیت بانک‌ها را به دلیل برخورداری از زیرساخت‌های مالی و پشتوانه اعتباری، یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای فعالیت مطمئن‌تر در این بازار دانست.
نتیجه‌گیری؛ مسئله اصلی فقط صدور مجوز نیست، نظارت مؤثر بر بازار است
آنچه از اظهارات مسئولان صنفی و کارشناسان اقتصادی برمی‌آید، این است که بازار طلای آنلاین با دو چالش اساسی مواجه است: نخست، ابهام در تقسیم وظایف و تعیین مرجع صدور مجوز و دوم، ضرورت ایجاد نظارت مؤثر بر موجودی واقعی طلا و تعهدات مالی پلتفرم‌ها.
از یک سو، اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی بر تداوم مسئولیت خود در صدور مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا تأکید دارد و از سوی دیگر، اتحادیه طلا و جواهر معتقد است نحوه استثنا شدن این پلتفرم‌ها از برخی الزامات صنفی نیازمند شفاف‌سازی است.
در چنین شرایطی، مهم‌تر از اینکه مجوز نهایی توسط کدام اتحادیه صادر شود، تعیین دقیق مسئولیت هر نهاد در فرآیند صدور مجوز، نظارت تخصصی، بازرسی و برخورد با تخلفات است.
همچنین لازم است میزان ذخایر طلای پلتفرم‌ها به‌صورت مستمر و قابل راستی‌آزمایی کنترل شود و سقف فروش آنها با پشتوانه واقعی دارایی‌هایشان تناسب داشته باشد.
در نهایت، توسعه بازار آنلاین طلا می‌تواند به افزایش شفافیت، تسهیل معاملات و دسترسی بیشتر مردم به خدمات مالی منجر شود؛ اما این توسعه زمانی به نفع خریداران خواهد بود که پیش از هر چیز، مقررات روشن، نظارت یکپارچه و تضمین کافی برای ایفای تعهدات پلتفرم‌ها وجود داشته باشد. اعتماد عمومی به بازار طلای آنلاین نه با تعدد مجوزها، بلکه با اطمینان از وجود طلای واقعی در پشت معاملات و امکان دریافت به‌موقع دارایی مشتریان شکل می‌گیرد.
