هنگ‌کنگ به‌دنبال تحول در بازار جهانی طلا/ از معاملات بین‌بانکی شمش تا خرید کسری طلا با توکن‌های دیجیتال
هنگ‌کنگ با توسعه زیرساخت‌های مبتنی بر بلاک‌چین، در حال برداشتن گام تازه‌ای برای دیجیتالی‌کردن بازار طلاست؛ طرحی که از یک‌سو امکان انجام معاملات عمده شمش‌های طلا در قالب توکن‌های دیجیتال را فراهم می‌کند و از سوی دیگر، چشم‌انداز دسترسی آسان‌تر سرمایه‌گذاران خرد به مالکیت کسری طلا را ترسیم می‌کند.
به گزارش سایت طلا، در این مدل، حقوق مالکیت طلای فیزیکی در قالب دارایی‌های دیجیتال ثبت و منتقل می‌شود؛ رویکردی که می‌تواند ساختار سنتی معاملات این فلز گران‌بها را متحول کند.
دولت هنگ‌کنگ در چارچوب راهبرد توسعه بازار دارایی‌های دیجیتال، قصد دارد معاملات عمده طلا را به زیرساخت‌های مبتنی بر فناوری بلاک‌چین متصل کند. کریستوفر هوی، وزیر خدمات مالی و خزانه‌داری هنگ‌کنگ، در جریان هفته فناوری مالی این منطقه اعلام کرده است که پروژه معاملات بین‌بانکی طلای توکنیزه‌شده به‌زودی وارد مرحله اجرایی خواهد شد.
بر اساس این طرح، هر توکن دیجیتال نماینده یک شمش استاندارد طلا به وزن ۴۰۰ اونس تروا، معادل حدود ۱۲.۴ کیلوگرم، خواهد بود. قیمت‌گذاری این توکن‌ها نیز با استفاده از شاخص مرجع طلای هنگ‌کنگ موسوم به HAU انجام می‌شود.
از معاملات سنتی شمش تا تسویه دیجیتال در بازار طلا
اهمیت پروژه هنگ‌کنگ صرفاً به ثبت دیجیتال مالکیت طلا محدود نمی‌شود؛ بلکه هدف اصلی آن ایجاد پیوند میان بازار فیزیکی شمش، نظام بانکی و زیرساخت‌های مالی مبتنی بر بلاک‌چین است.
در ساختار سنتی بازار طلا، معاملات عمده به شبکه‌ای از بانک‌ها، سامانه‌های تسویه و فرآیندهای عملیاتی وابسته هستند. توکنیزه‌سازی می‌تواند بخشی از این فرآیندها را به بستر دیجیتال منتقل کند و امکان ثبت، انتقال و تسویه سریع‌تر حقوق مالکیت را فراهم آورد.
در این سازوکار، طلای فیزیکی همچنان پشتوانه اقتصادی دارایی دیجیتال خواهد بود، اما حقوق مرتبط با آن در قالب توکن روی یک شبکه بلاک‌چینی ثبت می‌شود. به این ترتیب، انتقال مالکیت می‌تواند بدون جابه‌جایی فیزیکی شمش انجام شود.
پروژه هنگ‌کنگ قرار است بر بستر زیرساخت Ensemble اداره پولی این منطقه (HKMA) توسعه پیدا کند؛ بستری که با هدف گسترش کاربرد دارایی‌های توکنیزه‌شده و سپرده‌های بانکی دیجیتال طراحی شده است. این زیرساخت همچنین در مسیر توسعه تسویه بین‌بانکی شبانه‌روزی قرار دارد و امکان تعامل میان سپرده‌های توکنیزه‌شده و پول دیجیتال بانک مرکزی را دنبال می‌کند.
هم‌زمان، هنگ‌کنگ در حال تقویت زیرساخت‌های فیزیکی بازار طلا نیز هست. سامانه مرکزی پایاپای و تسویه طلا در این منطقه از ژوئیه ۲۰۲۶ وارد مرحله آزمایشی شده است. هدف از راه‌اندازی این سامانه، تسهیل معاملات عمده و فرابورسی طلا و فراهم‌کردن امکان تسویه هم‌زمان طلا و وجه معامله است؛ اقدامی که می‌تواند ریسک تسویه و هزینه‌های عملیاتی بازار را کاهش دهد.
توکنیزه‌کردن طلا چیست و چگونه کار می‌کند؟
توکنیزه‌کردن طلا به معنای تبدیل حقوق مالکیت طلای فیزیکی به دارایی دیجیتال قابل انتقال و معامله در شبکه بلاک‌چین است. در این فرآیند، شمش‌ها یا سکه‌های طلا معمولاً نزد یک متولی ثالث و در خزانه‌های مشخص نگهداری می‌شوند و مالکیت آنها از طریق توکن‌های دیجیتال ثبت خواهد شد.
برای مثال، در برخی مدل‌ها هر توکن می‌تواند نماینده مالکیت یک گرم طلای فیزیکی باشد. در نتیجه، سرمایه‌گذار به‌جای خرید یک شمش یا سکه کامل، قادر خواهد بود بخش کوچکی از یک دارایی طلا را خریداری کند.
این ویژگی، یکی از تفاوت‌های مهم بازار طلای توکنیزه‌شده با بازار سنتی است. در حالی که خرید فیزیکی طلا معمولاً با محدودیت‌هایی از نظر حداقل وزن، هزینه نگهداری و جابه‌جایی همراه است، توکن‌های دیجیتال امکان تقسیم مالکیت به واحدهای کوچک‌تر را فراهم می‌کنند.
البته باید توجه داشت که پروژه هنگ‌کنگ با توکن‌هایی در مقیاس معاملات عمده بین‌بانکی آغاز می‌شود و هر توکن آن نماینده یک شمش ۴۰۰ اونسی است؛ بنابراین، این مدل را نباید با توکن‌های خردی که امکان خرید کسری از یک گرم طلا را فراهم می‌کنند، یکسان دانست. هر دو از فناوری توکنیزه‌سازی استفاده می‌کنند، اما مخاطبان و مقیاس معاملاتی متفاوتی دارند.
پنج مزیت مهم طلای توکنیزه‌شده
گسترش توکنیزه‌سازی طلا می‌تواند مزایای متعددی برای بازارهای مالی و سرمایه‌گذاران به همراه داشته باشد:
۱. افزایش دسترسی سرمایه‌گذاران: امکان تقسیم مالکیت طلا به واحدهای کوچک‌تر، ورود سرمایه‌گذاران با سرمایه محدود را تسهیل می‌کند و نیاز به خرید شمش یا سکه کامل را کاهش می‌دهد.
۲. شفافیت و رهگیری مالکیت: ثبت اطلاعات معاملات و انتقال مالکیت در دفترکل توزیع‌شده می‌تواند سوابق دارایی را قابل رهگیری‌تر کند و زمینه حسابرسی دقیق‌تر را فراهم آورد.
۳. کاهش هزینه‌های عملیاتی: استفاده از قراردادهای هوشمند و فرآیندهای خودکار می‌تواند بخشی از هزینه‌های ثبت، تأیید مالکیت و تسویه معاملات را کاهش دهد.
۴. افزایش نقدشوندگی: قابلیت انتقال دیجیتال و دسترسی به بازارهای مختلف می‌تواند امکان معامله دارایی‌های طلا را در بسترهای متنوع افزایش دهد.
۵. توسعه محصولات مالی جدید: ترکیب طلا به‌عنوان یک دارایی فیزیکی با قابلیت‌های بلاک‌چین، زمینه طراحی محصولات و خدمات مالی جدید را برای سرمایه‌گذاران خرد و نهادهای بزرگ فراهم می‌کند.
ارزش بازار جهانی طلای توکنیزه‌شده نیز در مقطعی از یک میلیارد دلار فراتر رفته است؛ موضوعی که نشان‌دهنده افزایش توجه فعالان بازار به این شیوه جدید مالکیت و معامله طلاست.
طلای فیزیکی چگونه به توکن دیجیتال تبدیل می‌شود؟
فرآیند توکنیزه‌کردن طلا معمولاً با انتخاب دارایی فیزیکی آغاز می‌شود. این دارایی می‌تواند یک شمش استاندارد، شمش یک‌کیلوگرمی یا سکه طلا باشد. پس از آن، نوع توکن، استاندارد فنی، تعداد واحدهای قابل انتشار و سازوکار حقوقی مالکیت مشخص می‌شود.
در مرحله بعد، شبکه بلاک‌چین موردنظر انتخاب و اطلاعات مربوط به ذخایر فیزیکی، مالکیت و داده‌های بازار به زیرساخت دیجیتال متصل می‌شود. سپس قرارداد هوشمند مربوط به توکن طراحی و روی شبکه مستقر خواهد شد تا امکان صدور و انتقال واحدهای دیجیتال فراهم شود.
با این حال، اعتبار اقتصادی چنین سازوکاری صرفاً به فناوری بلاک‌چین وابسته نیست. وجود خزانه‌های معتبر، نگهداری امن طلای فیزیکی، حسابرسی مستقل ذخایر و تطابق تعداد توکن‌های منتشرشده با میزان طلای موجود، از الزامات اساسی آن به شمار می‌روند.
همچنین باید مشخص باشد که دارندگان توکن دقیقاً چه حقوقی نسبت به طلای پشتوانه دارند، آیا امکان بازخرید توکن و دریافت طلای فیزیکی وجود دارد و در صورت بروز اختلاف یا ورشکستگی ناشر، حقوق سرمایه‌گذاران چگونه حفظ خواهد شد.
هنگ‌کنگ؛ فراتر از طلای دیجیتال
برنامه توسعه دارایی‌های توکنیزه‌شده در هنگ‌کنگ به طلا محدود نیست. این منطقه در حال گسترش زیرساختی چنددارایی است که می‌تواند در آینده برای معاملات دیجیتال سایر دارایی‌های واقعی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
آزمایش معاملات اعتبار کربن توکنیزه‌شده و توسعه اسناد انبارداری مرتبط با انبار هنگ‌کنگ بورس فلزات لندن، از جمله برنامه‌هایی هستند که در این مسیر دنبال می‌شوند.
این تحولات در کنار توسعه زیرساخت‌های تسویه بانکی و بازار فیزیکی طلا، نشان می‌دهد هنگ‌کنگ به‌دنبال ایجاد یک اکوسیستم مالی یکپارچه است؛ اکوسیستمی که در آن دارایی‌های واقعی، پول دیجیتال و ابزارهای مالی توکنیزه‌شده بتوانند در یک بستر مشترک با یکدیگر تعامل داشته باشند.
آینده بازار طلا در عصر توکنیزه‌سازی
ورود طلا به دنیای دارایی‌های دیجیتال را می‌توان بخشی از روند گسترده‌تر تحول بازارهای مالی دانست؛ روندی که در آن دارایی‌های سنتی از جمله طلا، اوراق قرضه، ارزها و کالاهای فیزیکی به‌تدریج با فناوری دفترکل توزیع‌شده پیوند می‌خورند.
توکنیزه‌سازی می‌تواند دسترسی به طلا را برای گروه‌های بیشتری از سرمایه‌گذاران فراهم کند، فرآیندهای معاملاتی را بهبود بخشد و هزینه‌های عملیاتی را کاهش دهد. در عین حال، پروژه‌هایی مانند طرح هنگ‌کنگ نشان می‌دهند که کاربرد این فناوری تنها به معاملات خرد محدود نیست و می‌تواند ساختار معاملات عمده بین‌بانکی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
با این وجود، توسعه پایدار این بازار به حل چالش‌هایی مانند تضمین پشتوانه فیزیکی، شفافیت مالکیت، نظارت قانونی، امنیت قراردادهای هوشمند و امکان بازخرید دارایی وابسته است.
در نهایت، آنچه پروژه هنگ‌کنگ را از بسیاری از طرح‌های آزمایشی متمایز می‌کند، تلاش برای اتصال هم‌زمان بازار فیزیکی طلا، نظام بانکی و زیرساخت‌های بلاک‌چینی است. اگر این مدل بتواند اعتماد نهادهای مالی و سرمایه‌گذاران را جلب کند، ممکن است در سال‌های آینده به الگویی تازه برای معاملات عمده طلا و توسعه بازار جهانی دارایی‌های واقعی توکنیزه‌شده تبدیل شود.
