داود رشیدی در حسرت چه نقشی و همکاری با کدام کارگردان ماند؟
مرحوم داود رشیدی ایفاگر شاه نقش «کریم» فیلم «فرار از تله» جلال مقدم، «آقا حسینی» فیلم «کندو» فریدون گله و «مفتش شش انگشتی» سریال «هزاردستان» علی حاتمی، نیمی از دوران حرفهای خود را در حسرت ایفای نقش «اسدالله میرزا» سریال «دائی جان ناپلئون» و همکاری با ناصر تقوایی سپری کرده است!
سریال «دایی جان ناپلئون» به کارگردانی ناصر تقوایی با اقتباس از رمان «دائی جان ناپلئون» نوشته ایرج پزشکزاد سال ۱۳۵۵ از تلویزیون پخش شد.
این سریال با بازی غلامحسین نقشینه، پرویز فنیزاده، پرویز صیاد، محمدعلی کشاورز، نصرت کریمی، سعید کنگرانی و اسماعیل داورفر به ماجرای خانوادهای در عمارت قدیمی و حول محور شخصیت متوهی به نام «دایی جان» معروف به «دایی جان ناپلئون» میپرداخت.
نقش «دایی جان ناپلئون» را غلامحسین نقشینه بازی میکرد اما این سریال یک شخصیت مرکزی به نام «اسدالله میرزا» دارد که گرچه شخص اول نیست، اما بدون اغراق بار اصلی کشش سریال بر دوش اوست.
«اسدالله میرزا» طبق مطالب مندرج در رمان «دائی جان ناپلئون» فردی ۴۰ ساله، مسلط به زبان فرانسه و انگلیسی، کارمند وزارت خارجه، خوشلباس، خوشقیافه، خوشمشرب، خوشقلب، بسیار شوخطبع، خوشگذران، زنباره و کمی بددهن توصیف شده که مکرر از موتیف واژه «مومنت»(یک لحظه) استفاده میکند.
پرویز صیاد در سریال «دائی جان ناپلئون» نقش «اسدالله میرزا» را با کیفیتی تحسین برانگیز و ماندگار ایفا کرد و غنای صدای مرحوم منوچهر اسماعیلی بر روی این شخصیت، «اسدالله میرزا» را جاودانه کرد.
اما ماجرای داود رشیدی و اینکه وی چرا نتوانست نقش «اسدالله میرزا» بپذیرد، خواندنیست.
داود رشیدی سال ۱۳۲۰، هفت ساله بود که برای اولین بار روی صحنه رفت و در نمایش «توپاز» به کارگردانی عبدالحسین نوشین ایفای نقش کرد.
پدر داود رشیدی دیپلمات و در دورهای سفیر ایران در ترکیه و سوئیس بود و فرصت حضور در فرنگ و پیشینه شغلی پدر، سبب شد داود رشیدی در رشته علوم سیاسی فارغالتحصیل شود اما گرایش به هنر، پای او را به آکادمی موسیقی ژنو باز کرد و او توانست دیپلم کارگردانی و بازیگری را از این آکادمی کسب کند.
پس از بازگشت به ایران، به بازی در تئاتر پرداخت و سال ۱۳۴۳ با همراهی پرویز فنیزاده، منوچهر فرید و فرزانه تاییدی گروه «تئاتر امروز» را تاسیس کرد.
داود رشیدی سال ۱۳۵۰ با بازی در فیلم «تجاوز» نخستین تجربه حضور در سینما را پشت سر گذاشت و تا سال ۱۳۵۴ و قبل از پذیرش سمت واحد نمایش تلویزیون، در آثار سینمایی «میعادگاه خشم»، «فرار از تله»، «گذرگاه اکبر»، «فدایی»، «جهنم به اضافه من»، «خروس» و «کندو» ایفای نقش کرد.
داود رشیدی سالها پیش در مصاحبهای با حسرت از نپذیرفتن نقش «اسدالله میزرا» یاد کرده و گفته بود: بعد از مرگ فریدون رهنما، قطبی مدیرعامل تلویزیون از من خواست کار او را در واحد نمایش برعهده بگیرم. البته که خودم هم دوست داشتم در چنین جایگاهی باشم چون باعث میشد از فضای تئاتر دور نباشم اما تنها تاسفی که باقی میماند این است که به واسطه حضور در واحد نمایش یک موقعیت خوب را در بازیگری از دست دادم.
موقعیت خوب بعدی هم بعد از انقلاب از دست رفت. اتفاقا هر دو هم از کارهای ناصر تقوایی بود. اولی «دایی جان ناپلئون» بود که قرار بود نقش «اسدالله میرزا» را بازی کنم. رفتم با تقوایی صحبت کردم؛ او میخواست من هر روز هفت روز هفته سرکار حاضر باشم ولی من در بهترین حالت دو روز بیشتر نمیتوانستم برای این کار وقت بگذارم.
سر «ناخدا خورشید» هم همین داستان پیش آمد که باز به دلیل مشغلههای اداری این همکاری اتفاق نیفتاد. باید اعتراف کنم اگر جوری دیگری شود که به گذشته برگردیم و بار دیگر این مسیر طی شود، به واحد نمایش نمیروم و پیشنهادهای تقوایی را میپذیرفتم.
اما چگونه نقش «اسدالله میرزا» به پرویز صیاد رسید؟
پرویز صیاد نیز در مصاحبهای گفته بود: پاورقیهای زندهیاد ایرج پزشکزاد را در هفتهنامه فردوسی از دوره دبیرستان دنبال میکردم. بنابراین وقتی با پیشنهاد ناصر تقوایی برای بازی در سریال «دایی جان ناپلئون» مواجه شدم بیچکوچانه پذیرفتم، چون پاورقی آن(دائی جان ناپلئون) را در همان مجله «فردوسی» خوانده بودم.
از داود رشیدی نقل از است که بازیگری را به سوارکاری تشبیه کرده است: «اسبها گاهی یورتمه میروند، گاهی هم چهار نعل میتازند! بعضی وقتها سر حالند و برخی مواقع بیحوصله و گردن میزنند! وضعیت بازیگر هم همین است.»
