بانک مرکزی از ثابت نگه داشتن نرخ ارز پرهیز کند/ سامانه اعلام نرخ ارز باید نرخ شناور را پیاده سازی کند

بانک مرکزی در آخرین تصمیم گیری خود به دنبال آن است تا دست‌های نه چندان بیگانه اما تاثیرگذار که از مسیرهای غیررسمی به نرخ ارز ورود می‌کند را کوتاه کند، دست‌هایی که بار‌ها دیده شده در معاملات غیرشفاف روند بازار و نرخ را تغییرداده و به جایگاهی برای نرخ ارز بدل شده است.

سامانه اعلام نرخ ارز که قرار بود چند روز گذشته با همکاری کانون صرافان آغاز به کار کند به دلیل برخی مشکلات با تاخیر آغاز به کار خواهد کرد. این سامانه به دنبال آن است تا اعلام نرخ ارز را خود به دست گیرد و نگذارد با معاملات صوری نرخ ارز به یکباره تغییر ناگهانی داشته باشد.

پیرامون این سامانه بحث و نطرات متفاوتی مبنی بر اینکه اگر اعلام نرخ غیرواقعی باشد بعد از اندک زمانی قیمت‌ها به یکباره تغییر داشته و روند زندگی مردم را تحت تاثیر قرار خواهد داد این گفته از آنجایی نشات می‌گیرد که از نیم قرن گذشته با پایین نگه داشتن نرخ ارز به خصوص ارز برای واردات کالا و خدمات، کشور واردات محور شده است.

با وجود تمام این مسائل جای سوال دارد که با آغاز به کار سامانه اعلام نرخ ارز اگر بانک مرکزی نتواند ارز تمام متقاضیان همچون یک فرد عادی را پاسخگو باشد عاقبت اتاق مبادلات ارزی در انتظار این سامانه خواهد بود و مردم بار دیگر رو به بازار غیررسمی که حاکمان آن دلالان سبزه میدان و میدان فردوسی هستند روی می‌آوردند، اما نباید فراموش کرد که بانک مرکزی هیچگاه به صورت مستقیم با افراد وارد معامله نمی‌شود.

همچنین تجربه نشان داده نرخ دستوری عاقبت خوشی ندارد، در ماه‌های پایانی فعالیت بانک مرکزی دولت دهم چند روزی از سوی بانک مرکزی نرخ به صرافی‌ها اعلام می‌شد که در آن بازه زمانی نرخ دلار آزاد در بازار غیر رسمی 3300 تا 3500 تومان بود اما صرافی‌ها مجبور به عرضه ارز با قیمت 2800 تومان بودند.

صرافان با وجود آنکه نرخ تابلو‌هایشان دستوری بود آنچنان تن به عرضه ارز دستوری ندادند، صرافان ارز در این بازه زمانی دلار را با قیمت کمتر از 2800 تومان از مردم خرید می‌کردند اما ارزی برای فروش نداشتند و در زمان‌هایی که حضور برخی افراد فضا را برای صرافان تنگ می‌کرد ارزی که ارزان از مردم عادی خریده بودند را به قیمت دستوری به مردم عرضه می‌کردند.

برخی صرافان در این فضا برای چرخش چرخ کسب و کار خود ارز انبار شده در گاوصندوق‌ها را به دلالان مورد اعتماد دادند تا دچار ضرر و زیان احتمالی نشوند.

در رابطه با سامانه اعلام نرخ ارز یک کار‌شناس پولی و بانکی با اشاره به اینکه نرخ ارز یک معضل با سابقه نیم قرنی است، گفت: در راستای حفظ قدرت خرید و ارزش پول ملی، عدم شناورسازی ارز در کشور رخ نداد.

بهاءالدین حسینی هاشمی اظهار کرد: به دلیل آنکه تولیدات داخلی آنچنان جوابگوی نیاز کشور نبود از طریق واردات رفع نیاز صورت گرفت، اما برای آنکه هزینه‌ها کاهش یابد دولت نرخ ارز را پایین نگه داشت.

او ادامه داد: رفته رفته پایین بودن نرخ ارز رقابت پذیری و کیفیت کالاهای ایرانی را کاهش داد که در کنار آن دل سردی بخش خصوصی برای سرمایه گذاری را رقم زد.

این کار‌شناس پولی و بانکی با تاکید بر اینکه پایین نگه داشتن نرخ ارز اشتغال زایی کشورهای دیگر را به همراه داشت، بیان کرد: یکی از شرایط تثبیت اقتصاد جلوگیری از رانت خواری بازار ارز و جلوگیری از مسائل آلوده سیستم بانکی است.

او گفت: نرخ ارز باید شناور شود زیرا کاهش تقاضای صوری، مثبت نگه داشتن تراز حساب‌های خارجی، کاهش حداقلی کسری بودجه، از بین رفتن تبانی بانکی، افزایش رقابت اقتصادی منطقی، افزایش استاندارد‌ها، افزایش انگیزه سرمایه گذاری و اجرای مناسب طرح‌های عمرانی را به همراه خواهد داشت.

حسینی هاشمی با اشاره به آنکه بانک مرکزی باید نرخ خود را به نرخ بازار آزاد نزدیک کند، خاطرنشان کرد: با نزدیکی نرخ بانک مرکزی به نرخ بازار آزاد نرخ بازار آزاد کاهش خواهد یافت.

او بیان کرد: دولت نباید نرخ ارز را ثابت نگه دارد زیرا ثابت نگه داشتن نرخ ارز در آینده شوک اقتصادی به همراه خواهد داشت، نرخ ارز باید شناور تعریف شود جوابگوی تقاضا باشد.

به گفته این کار‌شناس پولی و بانکی 20 تا 30 درصد دریاقت کنندگان ارز بانکی تنها به دنبال منفعت حاصله از مابه تفاوت ارز بانکی و ارز آزاد هستند.