تحلیل رسانه ژاپنی از پیامدهای جنگ ایران بر نظام مالی جهان

به گزارش سایت طلا، پترودلار در ساده‌ترین تعریف به چرخه‌ای گفته می‌شود که در آن نفت در بازارهای جهانی عمدتاً با دلار قیمت‌گذاری می‌شود و درآمد حاصل از فروش نفت نیز به شکل مستقیم یا غیرمستقیم دوباره وارد سیستم مالی آمریکا و دارایی‌های دلاری می‌شود. این سازوکار طی چند دهه به تقویت تقاضا برای دلار و اوراق خزانه آمریکا کمک کرده است.

خروج بخشی از سرمایه از اوراق خزانه آمریکا

در این تحلیل آمده است که پس از آغاز جنگ ایران، رفتار بانک‌های مرکزی خارجی در قبال اوراق خزانه آمریکا تغییر کرده است. بر اساس داده‌های مورد استناد نویسنده، دارایی اوراق خزانه آمریکا نزد فدرال رزرو نیویورک حدود ۸۲ میلیارد دلار کاهش یافته و به حدود ۲.۷ تریلیون دلار رسیده است؛ سطحی که در این گزارش پایین‌ترین میزان از سال ۲۰۱۲ عنوان شده است.

این تحولات از آن جهت اهمیت دارد که اوراق خزانه آمریکا در دهه‌های گذشته یکی از مهم‌ترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری امن برای بانک‌های مرکزی و سرمایه‌گذاران بین‌المللی بوده است. معمولاً در زمان افزایش تنش‌های سیاسی و اقتصادی، تقاضا برای این اوراق افزایش پیدا می‌کند، اما نویسنده معتقد است تحولات اخیر نشانه‌هایی متفاوت از الگوی سنتی بازار نشان می‌دهد.

نفت گران‌تر؛ فشار بیشتر بر واردکنندگان انرژی

یکی از عوامل مؤثر بر این وضعیت، افزایش قیمت نفت در پی تشدید تنش‌های منطقه‌ای است. رشد قیمت انرژی فشار بیشتری بر کشورهای واردکننده نفت وارد می‌کند و می‌تواند ارزش پول ملی آنها را تحت فشار قرار دهد.

در چنین شرایطی، بانک‌های مرکزی کشورهای واردکننده انرژی ممکن است برای حمایت از پول ملی خود از ذخایر ارزی استفاده کنند. این اقدام می‌تواند به فروش بخشی از دارایی‌های دلاری، از جمله اوراق خزانه آمریکا، منجر شود.

بنابراین، افزایش قیمت نفت می‌تواند برخلاف تصور اولیه، در برخی شرایط به افزایش فروش دارایی‌های دلاری توسط برخی بانک‌های مرکزی منجر شود.

جنگ، درآمد نفتی کشورهای خلیج فارس را نیز تهدید می‌کند

در سوی دیگر معادله، کشورهای صادرکننده نفت در خلیج فارس قرار دارند. در شرایط عادی، افزایش قیمت نفت درآمد این کشورها را افزایش می‌دهد و بخشی از درآمدهای حاصل از صادرات نفت می‌تواند دوباره در دارایی‌های دلاری سرمایه‌گذاری شود.

اما وقوع جنگ و احتمال اختلال در تولید یا صادرات نفت منطقه می‌تواند این چرخه را با مشکل مواجه کند. در واقع، اگر درآمد نفتی کاهش پیدا کند یا جریان سرمایه‌گذاری مجدد درآمدهای نفتی در دارایی‌های آمریکایی کاهش یابد، یکی از مسیرهای سنتی ورود سرمایه به بازارهای آمریکا تضعیف خواهد شد.

از این منظر، جنگ ایران می‌تواند همزمان بر دو بخش اصلی این چرخه اثر بگذارد؛ یعنی هم بر عرضه نفت و درآمد کشورهای تولیدکننده و هم بر رفتار کشورهای مصرف‌کننده انرژی و بانک‌های مرکزی آنها.

آیا پترودلار واقعاً شکسته است؟

با وجود عنوان جنجالی این تحلیل، نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که نظام پترودلار به‌طور کامل از بین رفته یا سلطه دلار بر اقتصاد جهانی پایان یافته است.

دلار همچنان مهم‌ترین ارز در تجارت جهانی و بازارهای مالی بین‌المللی است و بازار اوراق خزانه آمریکا نیز از نظر حجم، نقدشوندگی و عمق، رقیب کاملاً هم‌سطحی ندارد.

آنچه تغییر کرده، به اعتقاد نویسنده، بیشتر رفتار سرمایه‌گذاران و بانک‌های مرکزی در برابر ریسک‌های مرتبط با آمریکا است. جنگ ایران می‌تواند این پرسش را مطرح کند که آیا در شرایط بحرانی، دارایی‌های آمریکایی همچنان بدون رقیب به‌عنوان امن‌ترین گزینه شناخته خواهند شد یا خیر.

طلای بیشتر، دلار کمتر؟

یکی از پیامدهای احتمالی تغییر در رفتار بانک‌های مرکزی، افزایش توجه آنها به دارایی‌هایی مانند طلاست. در سال‌های اخیر نیز بسیاری از بانک‌های مرکزی جهان تلاش کرده‌اند بخشی از ذخایر خود را از تمرکز صرف بر دارایی‌های دلاری خارج کنند.