افزایش قیمت سوخت؛ مسئلهای جهانی/ گرانی قیمت بنزین در ایران، آمریکا و اسرائیل
افزایش نرخ سوم بنزین در ایران به ۱۰ هزار تومان از امشب، بار دیگر موضوع قیمت سوخت و قدرت خرید خانوارها را به یکی از بحثهای مهم اقتصادی تبدیل کرده است. این افزایش در شرایطی مطرح میشود که قیمت بنزین در آمریکا و اسرائیل نیز طی ماههای اخیر با رشد قابلتوجهی مواجه شده و هزینه سوخت برای مصرفکنندگان این کشورها افزایش یافته است.
به گزارش سایت طلا، بر اساس اعلامهای منتشرشده، قرار است از ساعت ۲۴ امشب نرخ سوم بنزین در ایران به ۱۰ هزار تومان برای هر لیتر برسد. با این نرخ، هزینه یک باک معمولی بدون استفاده از سهمیه، بسته به ظرفیت خودرو، حدود ۲ دلار خواهد بود.
در آمریکا اما قیمت بنزین در سطح بسیار بالاتری قرار دارد. طبق آمار رسمی، میانگین قیمت بنزین معمولی در این کشور در ماه اوت ۲۰۲۶ حدود ۴.۰۶ دلار برای هر گالن بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۹.۵ درصد افزایش نشان میدهد.
قیمتها در روزهای اخیر حتی بالاتر نیز رفته است؛ میانگین ملی بنزین در آمریکا در تعطیلات روز کارگر به حدود ۴.۱۵ دلار در هر گالن رسیده و رکورد قیمت این تعطیلات را شکسته است.
با فرض یک باک حدود ۵۰ لیتری، هزینه سوختگیری کامل خودرو در آمریکا با قیمتهای فعلی حدود ۵۰ دلار خواهد بود؛ یعنی چندین برابر هزینه سوختگیری یک خودروی مشابه در ایران با بنزین ۱۰ هزار تومانی.
فاصله قیمت بنزین و درآمد سرانه
با این حال، مقایسه قیمت بنزین بهتنهایی تصویر کاملی از فشار اقتصادی واردشده به خانوارها ارائه نمیدهد. درآمد و قدرت خرید شهروندان نیز باید در نظر گرفته شود.
بر اساس ارقام مورد اشاره در این مقایسه، درآمد سرانه ایران حدود ۴ هزار دلار و درآمد سرانه آمریکا حدود ۸۴ هزار دلار است؛ یعنی درآمد سرانه آمریکاییها حدود ۲۱ برابر ایران برآورد میشود.
بنابراین، اگرچه قیمت بنزین در آمریکا بهمراتب بالاتر از ایران است، اما درآمد سرانه نیز فاصله بسیار زیادی دارد و ارزیابی فشار هزینه سوخت بر خانوارها باید بر مبنای نسبت هزینه سوخت به درآمد انجام شود، نه صرفاً قیمت اسمی هر لیتر یا گالن.
بنزین؛ بحران جدید در اسرائیل
در اسرائیل نیز افزایش قیمت سوخت به یک مسئله جدی اقتصادی تبدیل شده است. قیمت بنزین در ابتدای سپتامبر ۰.۱۶ شکل در هر لیتر افزایش یافت و به ۸.۲۵ شکل رسید؛ رقمی که معادل حدود ۲.۷۴ دلار برای هر لیتر و حدود ۱۰.۴۱ دلار برای هر گالن است و در زمره بالاترین قیمتهای بنزین در جهان قرار میگیرد.
افزایش قیمت سوخت در اسرائیل در شرایطی رخ داده که هزینه انرژی در بازارهای جهانی نیز تحت تأثیر تنشهای ژئوپلیتیکی افزایش یافته است. افزایش قیمت نفت خام و نگرانی درباره اختلال در عرضه جهانی، از عوامل اصلی فشار بر قیمت سوخت در کشورهای مختلف عنوان شده است.
دولت اسرائیل برای جلوگیری از فشار بیشتر بر مصرفکنندگان، تصمیم گرفته است مالیات سوخت را برای دو ماه ۰.۵ شکل به ازای هر لیتر کاهش دهد. این اقدام قرار است قیمت بنزین را از ۸.۲۵ به حدود ۷.۷۵ شکل در هر لیتر کاهش دهد.
افزایش قیمت سوخت؛ مسئلهای جهانی
افزایش قیمت بنزین تنها به ایران محدود نیست و آمریکا و اسرائیل نیز در ماههای اخیر با جهش هزینه سوخت مواجه شدهاند. در آمریکا، قیمت بنزین در ماه اوت نسبت به سال گذشته نزدیک به ۳۰ درصد افزایش داشته و در اسرائیل نیز قیمت بنزین به رکورد جدیدی رسیده است.
