وقتی بنزین «طلا» می‌شود / رانت پنهان در کارت سوخت مالکان چند خودرو

به گزارش سایت طلا، نگاهی به این داده‌ها نشان می‌دهد که سیاست فعلی پرداخت یارانه بنزین، نه تنها «عادلانه» نیست، بلکه در عمل به شکلی ناخواسته، «یارانه معکوس» ایجاد کرده است؛ به این معنا که بهره‌مندی از منابع ملی به‌جای آنکه بر اساس نیاز خانوار تعریف شود، مستقیما به تعداد دارایی‌های یک فرد (خودرو) گره خورده است.

شکافی که آمار فریاد می‌زند

بر اساس داده‌های موجود، جمعیت بسیار بزرگی از هموطنان ما از گردونه دریافت یارانه سوخت حذف شده‌اند، در حالی که اقلیتی با مالکیت چندین خودرو، سهمی به‌مراتب بزرگ‌تر از خزانه ملی دریافت می‌کنند. در جدول زیر، توزیع مالکیت خودرو در کشور به تفکیک تعداد نفرات آورده شده است:

پارادوکس یارانه‌ای؛ یارانه‌ای که به عدالت نمی‌رسد

تحلیل این آمار یک «پارادوکس» بزرگ را نمایان می‌کند: حدود 69 میلیون نفر از جمعیت کشور اصلا خودرو ندارند و در نتیجه، هیچ بهره‌ای از یارانه مستقیم بنزین نمی‌برند. در مقابل، افرادی که در دهک‌های بالای درآمدی قرار دارند و صاحب بیش از یک خودرو هستند، نه تنها از یک سهمیه سوخت، بلکه از چندین سهمیه به‌طور هم‌زمان بهره‌مند می‌شوند.

این رویکرد، در واقع توزیع غیرمستقیم ثروت از جیب دهک‌های کم‌درآمد به نفع دهک‌های متمول است. وقتی یارانه سوخت به «خودرو» اختصاص می‌یابد، عملاً مالکیت دارایی‌های لوکس یا متعدد، تبدیل به مجوزی برای دریافت سهم بیشتر از منابع عمومی می‌شود.

این داده‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری فعلی در حوزه انرژی نیازمند بازنگری جدی است. اگر هدف از یارانه‌های سوخت، حمایت از اقشار آسیب‌پذیر است، تداوم روش فعلی (تخصیص سهمیه بنزین به خودرو) در تضاد آشکار با این هدف قرار دارد. کارشناسان اقتصادی معتقدند تا زمانی که یارانه انرژی از «خودرو» به «کد ملی» (خانوار) تغییر جهت ندهد، این شکاف طبقاتی در مصرف سوخت نه تنها ترمیم نخواهد شد، بلکه با افزایش تعداد خودروهای لوکس در دست عده‌ای خاص، عمیق‌تر نیز می‌شود.