رنگ‌هایی که آرامش را از خانه‌ها می‌گیرند

به گزارش سایت طلا، بسیاری از ما تصور می‌کنیم تأثیر محیط خانه بر روحیه، موضوعی سلیقه‌ای یا کم‌اهمیت است؛ در حالی که به گفتهٔ مهندس «حسین کریمی» طراح و مدرس معماری و شهرسازی ایرانی‌اسلامی، آثار محیط بر اعصاب و روان انسان به اندازه‌ای جدی است که سال‌هاست در حوزهٔ میان‌رشته‌ای معماری و روان‌شناسی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

او با اشاره به ارتباط معماری و علوم اعصاب (Neuroscience) و تأثیرات محیط بر هورمون‌ها و سیستم عصبی، معتقد است که رنگ‌ها، نورپردازی و سایر عناصر محیطی می‌توانند بر وضعیت روانی و جسمی افراد، به‌ویژه در شرایط بحرانی و جنگی، تأثیر قابل توجهی بگذارند.

رنگ‌ها فقط یک انتخاب تزئینی نیستند

آثار رنگ‌ها بر وضعیت روانی و عصبی انسان اساساً قابل انکار نیست و تحقیقات علمی متعددی تأثیر آنها را بر هورمون‌ها، سیستم عصبی خودمختار و سیستم عصبی مرکزی نشان داده‌اند.

کریمی برای نمونه به رنگ زرد اشاره می‌کند و می‌گوید این رنگ در متون دینی نیز به عنوان رنگی نشاط‌آور معرفی شده است. به گفتهٔ وی، رنگ زرد می‌تواند بر هورمون‌هایی مانند کورتیزول، اپی‌نفرین و نوراپی‌نفرین اثر بگذارد و احساس شادی و سرزندگی ایجاد کند، اما در عین حال موجب سرکوب ملاتونین نیز می‌شود.

در روزهای پراضطراب از رنگ‌های تند فاصله بگیرید

این مدرس معماری معتقد است در شرایطی که افراد بیش از هر زمان دیگری به آرامش نیاز دارند، استفادهٔ گسترده از رنگ‌های محرک می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.

او توصیه می‌کند تا حد امکان از رنگ‌هایی مانند زرد فلورسنت، قرمزهای تند و نارنجی‌های بسیار درخشان در فضاهای اصلی خانه استفاده نشود. به گفتهٔ کریمی، این رنگ‌ها همان‌طور که می‌توانند برخی هورمون‌ها از جمله هورمون گرلین را افزایش دهند، ممکن است در دوران اضطراب و فشار روانی نیز آثار نامطلوبی بر وضعیت عصبی افراد داشته باشند.

رنگ‌های پاستلی؛ نسخه‌ای ساده برای آرامش بیشتر

کریمی استفاده از رنگ‌های ملایم را راهکار مناسب‌تری برای فضای خانه می‌داند. منظور او از رنگ‌های ملایم، رنگ‌های پاستلی و روشن است؛ رنگ‌هایی که میزان سفیدی بیشتری در ترکیب آنها وجود دارد.

به گفتهٔ وی، رنگ‌هایی مانند سبز روشن، طوسی روشن، کرم روشن، رنگ‌های شیری، صورتی ملایم و آبی روشن می‌توانند به آرامش بیشتر اعضای خانواده کمک کنند و بهتر است در بخش‌های اصلی و پرکاربرد منزل مورد استفاده قرار گیرند.

لازم نیست کل دکوراسیون خانه را تغییر دهید

کریمی تأکید می‌کند که منظور از این توصیه‌ها، تغییر کامل دکوراسیون منزل نیست. او معتقد است خانواده‌های ایرانی به طور طبیعی در مناسبت‌های مختلف، از خرید فرش و مبلمان تا دست‌کم تعویض گلدان‌ها و اکسسوری‌ها، تغییراتی در فضای خانه ایجاد می‌کنند.

به گفتهٔ وی، همین تغییرات کوچک فرصت مناسبی است تا هنگام خرید وسایل جدید، از انتخاب رنگ‌های تند و محرک پرهیز شود. حتی اگر چنین وسایلی از قبل در خانه وجود دارند، بهتر است در نقاطی قرار نگیرند که دائماً در معرض دید اعضای خانواده باشند.

نور سفید و آبی؛ دشمن چرخهٔ طبیعی خواب

به اعتقاد کریمی، تأثیر محیط تنها به رنگ‌ها محدود نمی‌شود و نورپردازی نیز نقش بسیار مهمی در سلامت روان و کیفیت خواب دارد.

او هشدار می‌دهد که استفاده از نورهای سفید و آبی‌رنگ در ساعات شب می‌تواند چرخهٔ خواب را مختل کند. به گفتهٔ وی، یکی از اشتباهات رایج سال‌های اخیر در بسیاری از نقاط جهان، استفادهٔ گسترده از نورهای سفید است؛ نورهایی که می‌توانند ملاتونین، یعنی هورمون تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ خواب و بیداری را سرکوب کنند.

کریمی توصیه می‌کند اگر افراد ناچارند شب‌ها تا دیروقت بیدار بمانند، از نورهای گرم استفاده کنند؛ زیرا تأثیر این نورها بر ملاتونین به مراتب کمتر از نورهای سفید و آبی است.

تأثیرات محیطی به صورت تجمعی عمل می‌کنند

یکی از نکات مهمی که این طراح و مدرس معماری بر آن تأکید دارد، اثر تجمعی عناصر محیطی است. او می‌گوید ممکن است یک رنگ خاص، نوع نورپردازی، شکل گل‌های منزل، نوع مبلمان یا محل قرارگیری تلویزیون به تنهایی اثر چشمگیری نداشته باشد، اما زمانی که همهٔ این عوامل در کنار هم قرار می‌گیرند، مجموع آنها بر خلق‌وخو و وضعیت روانی افراد اثر می‌گذارد.

به گفتهٔ وی، زمانی که فرد از قبل نیز با اضطراب، نگرانی یا آشفتگی روانی مواجه باشد، این عوامل می‌توانند شرایط را تشدید کنند.

خانهٔ آرام، واکنش آرام‌تر در بحران

کریمی معتقد است رعایت اصول آرامش‌بخش در دکوراسیون داخلی تنها برای زیبایی خانه نیست، بلکه می‌تواند در نحوهٔ مواجههٔ افراد با حوادث ناگهانی نیز اثرگذار باشد.

او می‌گوید زمانی که محیط منزل بر اساس اصول آرامش‌بخش طراحی شده باشد، هنگام شنیدن صدای انفجار یا یک صدای مهیب، اعضای خانواده واکنش آرام‌تری خواهند داشت. به گفتهٔ وی، مطالعات مختلف نیز نشان داده‌اند افرادی که در محیط‌هایی با رنگ‌های ملایم و آرامش‌بخش حضور دارند، در مقایسه با افرادی که در محیط‌های دارای رنگ‌های تند و محرک قرار می‌گیرند، حتی از نظر شاخص‌هایی مانند فشار خون نیز وضعیت متفاوتی را تجربه می‌کنند.

بر همین اساس، کریمی توصیه می‌کند خانواده‌ها نقش رنگ‌ها، نورپردازی و سایر عناصر محیطی را جدی بگیرند و از این ظرفیت‌ها برای ایجاد آرامش بیشتر در فضای خانه بهره ببرند.