اقدام مهم وزارت ارتباطات درباره استارلینک

گزارش اخیر خبرگزاری رویترز ابعاد تازه‌ای از کاربرد شبکه استارلینک را آشکار کرده است. بر اساس این گزارش، ارتش آمریکا برای هدایت پهپادهای انتحاری لوکاس در ایران به استارلینک متکی بوده و حتی افزایش چشمگیر هزینه‌های این سرویس را پذیرفته است. این در حالی است که مقامات آمریکایی بارها از فعال‌سازی آن در ایران حمایت کرده‌اند.

اکنون مشخص شده که استارلینک فقط یک ابزار ارتباطی ساده نیست و در برخی کاربردهای نظامی هم مورد استفاده قرار گرفته است. این موضوع اختلاف بین حرف‌ها و واقعیت را بیشتر نشان می‌دهد و لازم است وزارت ارتباطات با جدیت بیشتری فعالیت غیرمجاز این سامانه در ایران را از طریق مراجع بین‌المللی پیگیری کند؛ موضوعی که در دولت سیزدهم نیز مطرح شده بود.

اقدامات دولت سیزدهم، تاکید بر رعایت حقوق حاکمیت ملی برای فعالیت استارلینک

وزارت ارتباطات دولت سیزدهم از ابتدا بر این اصل تأکید داشت که پذیرش حاکمیت ملی توسط اینترنت ماهواره‌ای شرط اول است. عیسی زارع‌پور، وزیر وقت ارتباطات، اعلام کرد ایران از هر اینترنت ماهواره‌ای که «لندینگ رایت» یا همان حقوق حاکمیت سرزمینی را بپذیرد، استقبال می‌کند. موضوعی که بر اساس مقررات بین‌المللی در سراسر جهان لازم‌الاجراست، از جمله ماده ۱۸ مقررات رادیویی و قطعنامه ۲۲ کنفرانس جهانی مخابرات، فعالیت هرگونه ایستگاه یا پایانه ماهواره‌ای در قلمرو کشورها تنها در صورت اخذ مجوز از همان کشور مجاز است.

سازمان تنظیم مقررات ایران در سال ۱۴۰۰ ضوابط فعالیت اپراتورهای ماهواره‌ای را به شرکت‌هایی مانند اسپیس‌ایکس و وان‌وب ابلاغ کرد، اما پس از بی‌پاسخ ماندن مکاتبات از سوی استارلینک، موضوع را از مسیرهای حقوقی بین‌المللی پیگیری کرد. ایلان ماسک بعدها درباره نامه ایران گفته بود: نامه مودبانه‌ای از ایران دریافت کردیم.

آرای هیئت تنظیم مقررات رادیویی و تأکید بر لزوم اخذ مجوز از ایران

وزارت ارتباطات پرونده را برای رسیدگی به اختلافات مخابراتی به اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) و هیئت تنظیم مقررات رادیویی آن (RRB) ارجاع داد و در نتیجه بررسی‌ها، این نهاد بین‌المللی در چند نوبت طی سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ اعلام کرد که ارائه خدمات استارلینک در خاک ایران منوط به اخذ مجوز از رگولاتوری ایران است و اپراتور مربوطه موظف به رعایت حاکمیت سرزمینی است.

در همین چارچوب، نروژ به‌عنوان کشور ثبت‌کننده استارلینک در اتحادیه اعلام کرد که اسپیس‌ایکس در ایران سرویس رسمی ندارد و دستگاه‌های مورد اشاره به‌صورت غیررسمی و قاچاق وارد شده‌اند. با این حال، پس از بررسی مستندات ارائه‌شده از سوی ایران، RRB استارلینک را موظف کرد تا دستگاه‌های غیرمجاز را شناسایی و غیرفعال کند. در ادامه، آمریکا و نروژ مدعی شدند امکان کنترل یا غیرفعال‌سازی این تجهیزات وجود ندارد.

اما ایران بار دیگر با ارائه گزارش‌ها و مستنداتی از جمله امکان شناسایی و ارسال پیام مستقیم به ترمینال‌های فعال در داخل کشور، این ادعا را رد کرد و اتحادیه بین‌المللی مخابرات از نروژ، آمریکا و استارلینک خواست مطابق مقررات، برای فعالیت در ایران مجوزهای لازم را از رگولاتوری ایران اخذ کنند. هیئت جهانی نیز پس از پیگیری‌های وزارت ارتباطات، بار دیگر این طرف‌ها را ملزم به اجرای مصوبات قبلی از جمله رعایت قوانین سرزمینی ایران کرد و همچنین مسئولیت شناسایی و غیرفعال‌سازی پایانه‌های غیرمجاز را متوجه آن‌ها دانست.

با این حال نه‌تنها غیرفعال‌سازی استارلینک انجام نشده، بلکه به‌اعتراف رسانه‌های آمریکایی، این فناوری در اقدامات خصمانه توسط آمریکا علیه امنیت ملی ایران نیز به‌کار گرفته شده است.

ضرورت بازنگری و اقدام مجدد وزارت ارتباطات در پرونده بین‌الملل

در روزهای ابتدایی جنگ ۱۲ روزه، ایلان ماسک در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «پرتوها روشن هستند.» این جمله نشان‌دهنده فعال بودن استارلینک بر فراز ایران بود. پس از آن در تیرماه، وزارت ارتباطات دولت چهاردهم طی شکایتی رسمی در اتحادیه جهانی مخابرات، از فعالیت غیرقانونی استارلینک شکایت کرد اما مجدد استارلینک به فعالیت غیرقانونی خود ادامه داد. در اغتشاشات دی‌ماه ۱۴۰۴ نیز استارلینک حلقه اتصال میان آشوبگران و دشمن بود؛ به‌گونه‌ای که با قطع آن، ارتباط بین خرابکاران کاملاً از بین رفت. به طوری که یکی از لیدرهای آشوب علناً گفت: «اشتباه ما این بود که همه تخم‌مرغ‌هایمان را در سبد استارلینک گذاشتیم.» همچنین وال‌استریت ژورنال در بهمن‌ماه فاش کرد که آمریکا در ماه گذشته، هزاران ترمینال استارلینک را مخفیانه به ایران فرستاده است.

با توجه به این افشاگری‌ها، استارلینک دیگر صرفاً یک ابزار ارتباطی غیرمجاز و نقض حاکمیت مخابراتی نیست بلکه به‌عنوان بخشی از زنجیره عملیات نظامی آمریکا علیه امنیت ملی و کشتار مردم ایران است.