آیا ایران به «بمب اتم» دست یافت؟ / چگونه سیاست آمریکا، ایران را به این سمت کشاند؟
راشاتودی در گزارشی آورده است: دههها تحریم و یک جنگ تنبیهی، تهران را به سمت دستیابی به سلاحهای هستهای و تسلیحاتی کردن تنگه هرمز سوق داده است، در حالی که دیپلماسی واشنگتن متوقف شده است. این در حالیست که رهبر جدید ایران ماه گذشته اعلام کرد که تهران از فناوری هستهای و موشکی خود «به عنوان داراییهای ملی» محافظت خواهد کرد.
به گزارش سایت طلا، تهران مدتها معتقد بود که برنامه هستهایاش فقط برای اهداف صلحآمیز است، واقعیتی که توسط بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) تأیید شده است. با این حال، دههها تحریمهای فلجکننده و یک جنگ تنبیهی، آن را مجبور به تغییر مسیر کرده است.
آیتالله سیدمجتبی خامنهای در پیامی به مناسبت روز ملی خلیج فارس اظهار داشت که واشنگتن «شکست تحقیرآمیزی» متحمل شده است که «فصل جدیدی» را در خلیج فارس و تنگه هرمز میگشاید.
او گفت ایران «سرنوشت مشترکی» با همسایگان خود در منطقه دارد که تحت سلطه «بیگانگانی که از هزاران کیلومتر دورتر میآیند» قرار نخواهد گرفت. او قول داد که مقررات قانونی و سیستمهای مدیریتی جدید در تنگه هرمز به نفع همه کشورهای منطقه خواهد بود و در عین حال برای ایران سود اقتصادی به همراه خواهد داشت.
این اعلامیه مهم با دعوت از کشورهای خلیج فارس برای پذیرش حمایت ایران برای امنیت آنها همراه بود، زیرا دوران حمایتگرایی آمریکایی به پایان رسیده است. در همان روز، سخنگوی نیروهای مسلح ایران هشدار داد که اگر ایالات متحده دوباره حمله کند، زیرساختهای نفت و گاز منطقه نابود خواهد شد.
در ۲ مه ۲۰۲۶، ایران اعلام کرد که از این پس هیچ کشتی اسرائیلی اجازه عبور از تنگه هرمز را نخواهد داشت، مگر اینکه اسرائیل غرامت جنگی بپردازد. محمد مخبر، مشاور ارشد آیتالله سید مجتبی خامنهای، رهبر ایران، گفت که تنگه هرمز پس از آنکه ایران در اوایل جنگ این آبراه را بست و صدها کشتی را به گل نشاند و بازارهای انرژی را آشفته کرد، به یکی از ابزارهای اصلی چانهزنی تهران تبدیل شده است. او تأکید کرد: «تنگه هرمز قابلیتی معادل بمب اتم دارد.»
هفته گذشته، پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در مورد «پروژه آزادی» تغییر موضع داد، ایران بنا به گزارشها سازوکار جدیدی را برای نظارت بر ترافیک دریایی از طریق تنگه هرمز راهاندازی کرد. از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و سرنگونی رهبران ارشد معنوی و نظامی آن در ۲۸ فوریه، شاهد نوسانات مداوم در صفحه شطرنج منطقهای بودهایم. قابل توجهترین مورد، تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به رهبری عربستان سعودی است که سهمیه استخراج نفت کشورهای عضو و قیمت فروش نفت در بازار بینالمللی را تعیین میکند.
در کوتاهمدت، جدایی ابوظبی از این کارتل نفتی میتواند منجر به اخراج آن از اتحادیه عرب شود و پیامدهایی برای هویت آن به عنوان یک مقصد لوکس امن با معماری منحصر به فرد (برج خلیفه، دبی فریم)، تفریحات سطح بالا (نخل جمیرا، اسکی سرپوشیده) و به عنوان یک آهنربا برای متخصصان ثروتمند در مرکز تجاری معاف از مالیات و واقع در مرکز آن (دبی) داشته باشد.
با این حال، خروج امارات متحده عربی میتواند سایر اعضا را تحریک کند تا با توجه به بیثباتی سیاسی فعلی، عدم توانایی در اعتماد به ایالات متحده و واقعیت تلخ کاهش درآمدهای نفتی، ارزش ماندن در اوپک را بسنجند. کشورهای بیشتری میتوانند در مورد تولید خود تصمیم بگیرند و این امر به نوسانات بازارهای نفت میافزاید. افزایش عرضه میتواند به مرور زمان قیمتها را کاهش دهد و به نفع شرکتهای پالایش و بازاریابی نفت در کشورهایی مانند هند باشد. با ادعای فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، که «دوران تکیه بر ایالات متحده به پایان رسیده است. اگر ترامپ نمیتواند از کشور خود محافظت کند، چگونه میتواند از کشور ما محافظت کند؟»، نوعی دروننگری از قبل آغاز شده است.
دیدار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، در سن پترزبورگ، اندکی پس از لغو سفر پیشنهادی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به پاکستان برای مذاکره صلح با ایران، بر منطقه نیز تأثیر خواهد گذاشت. بنا بر گزارشها، عراقچی به دنبال تمدید آتشبس بوده است. پوتین اطمینان داد: «ما هر کاری را که به نفع شما، منافع همه مردم منطقه باشد، انجام خواهیم داد تا صلح در اسرع وقت محقق شود.»
عراقچی به رسانهها گفت که ایالات متحده با «خواستههای بیش از حد» خود مسئول شکست دور اول مذاکرات در پاکستان در اواسط آوریل است و افزود: «عبور امن از تنگه هرمز یک مسئله مهم جهانی است.» عراقچی به نشانه احترام به مذاکرهکنندگان، قبل از سفر به روسیه با رهبران نظامی و غیرنظامی پاکستان و همچنین رهبران عمان دیدار کرد. پاکستان و عمان همچنان در تلاشهای پشت پرده برای جلوگیری از بازگشت به جنگ آشکار ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران مشارکت دارند.
عراقچی بعداً با همتای چینی خود، وانگ یی، دیدار کرد و بر نقش بالقوهای که پکن میتواند در شکلدهی به روند درگیری ایفا کند، تأکید کرد. این دیدار تنها یک هفته قبل از دیدار برنامهریزیشده ترامپ با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در پکن انجام شد.
آخرین گزارشها حاکی از آن است که تبادل یا پیشنهادها برای پایان دادن به جنگ بین تهران و واشنگتن، که از طریق میانجیگران پاکستانی انجام شده، نتیجهای نداشته است. به گزارش آسوشیتدپرس، پاسخ ایران به پیشنهاد متقابل واشنگتن که هفته گذشته ارائه شد، خواستار پایان گستردهتر خصومتها در جبهههای مختلف، از جمله لبنان، قبل از بازگشایی تنگه هرمز و پیشبرد مذاکرات هستهای بیشتر بود. خواستههای قبلی ایران شامل تضمینهایی در برابر تجاوز نظامی، خروج نیروهای نظامی ایالات متحده از نزدیکی ایران، لغو محاصره دریایی، آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران، پرداخت غرامت، لغو تحریمها و پایان دادن به جنگ در همه جبههها از جمله لبنان و به رسمیت شناختن مکانیسم جدید برای تنگه هرمز بود.
با این حال، ترامپ روز یکشنبه پاسخ ایران را «کاملاً غیرقابل قبول» خواند. ترامپ بارها آتشبس را تمدید کرده و استدلال کرده است که رهبری ایران دچار اختلاف است و قادر به تدوین یک موضع واحد نیست. مقامات ایرانی، به نوبه خود، علنا شرایط واشنگتن را به عنوان یک اولتیماتوم رد کردهاند و ایالات متحده را متهم کردهاند که پس از ناکامی در دستیابی به اهداف اعلام شده خود در میدان نبرد، سعی در تبدیل مذاکرات به یک فرآیند تسلیم دارد. با توجه به اینکه دیپلماسی در حال حاضر به بنبست رسیده است، ایالات متحده خود را در این زمینه از بسیاری از متحدان سنتی خود منزوی میبیند.
