ماجرای قرصی که این روزها در تهران خبرساز شده چیست؟

به گزارش سایت طلا،قرص سی‌بی‌دی ساناویوا گیاه شاهدانه (Cannabis sativa L) منبعی غنی از متابولیت‌های ثانویه است که تاکنون بیش از ۵۰۰ ترکیب شیمیایی از آن شناسایی شده است. در میان این ترکیبات بیش از ۱۲۰ کانابینوئید وجود دارد که نقش اصلی را در اثرات زیستی این گیاه ایفا می‌کنند. مهم‌ترین این ترکیبات شامل تتراهیدروکانابینول (THC) و کانابیدیول (CBD) هستند که به‌دلیل تفاوت‌های ساختاری و فارماکولوژیک، کاربردها و پیامدهای کاملاً متفاوتی دارند.

خبرنگار ما برای بررسی این ماجرا به سراغ ادعاهای مطرح‌شده درباره قرص «سی‌بی‌دی ساناویوا» رفته و با مسئولان حوزه دارو و برخی داروخانه‌ها گفت‌وگو کرده است تا مشخص شود منشأ این شایعات چیست و آیا واقعاً این محصول حاوی مواد مخدر است یا با مجوز رسمی در شبکه دارویی کشور عرضه می‌شود.

محصولات «تی اچ سی» بازیگر اصلی بازار مصرف غیر پزشکی

«صیادی» مسوول یکی از داروخانه‌های تهران در این زمینه به خبرنگار ایرنا می‌گوید: از منظر مصرف، مشتقات شاهدانه را می‌توان به سه دسته کلی تقسیم کرد: مصرف تفننی یا سوءمصرف (abuse)، مصرف دارویی و مصرف به‌عنوان مکمل. در حوزه سوءمصرف، محصولات حاوی THC غالب هستند. این ترکیب با اثر آگونیستی نسبی بر گیرنده‌های CB۱ در سیستم عصبی مرکزی، موجب بروز اثرات روان‌گردان نظیر سرخوشی، تغییر ادراک و در برخی موارد وابستگی می‌شود. فرآورده‌هایی مانند گل خشک، ویپ‌ها و کنسانتره‌ها معمولاً دارای مقادیر بالای THC و مقادیر اندک CBD هستند و بیشترین سهم بازار مصرف غیرپزشکی را به خود اختصاص داده‌اند.

وی می‌افزاید: در مقابل، در کاربردهای دارویی، اغلب از فرآورده‌های حاوی نسبت‌های تنظیم‌شده‌ای از THC و CBD استفاده می‌شود. در این ترکیبات، CBD می‌تواند برخی از عوارض روان‌گردان THC را تعدیل کند، در حالی که THC نقش مهمی در تسکین درد و کنترل علائم نورولوژیک دارد. این دسته از فرآورده‌ها در درمان شرایطی مانند درد مزمن، اسپاسم عضلانی در مولتیپل اسکلروزیس، تهوع ناشی از شیمی‌درمانی و برخی اختلالات عصبی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

صیادی تصریح می‌کند: در سال‌های اخیر، CBD به‌عنوان یک مکمل غذایی و سلامت‌محور جایگاه ویژه‌ای در بازار پیدا کرده است. برخلاف THC، این ترکیب فاقد اثرات روان‌گردان است و تمایل کمی به گیرنده‌های CB۱ و CB۲ دارد. مکانیسم اثر CBD بیشتر از طریق تعدیل سیستم اندوکانابینوئید و تأثیر بر مسیرهای نوروترنسمیتری دیگر از جمله گیرنده‌های سروتونینی (۵-HT۱A) و کانال‌های TRPV۱، اعمال می‌شود. فرآورده‌های حاوی CBD در قالب روغن، کپسول و محصولات خوراکی برای اهدافی مانند کاهش اضطراب، بهبود خواب و تسکین درد مورد استفاده قرار می‌گیرند، هرچند شواهد علمی برای برخی از این کاربردها همچنان در حال تکمیل است.

وی ادامه می‌دهد: در جمع‌بندی می‌توان گفت که تفاوت‌های جزئی در ساختار شیمیایی کانابینوئیدها، به‌ویژه میان THC و CBD، منجر به تفاوت‌های اساسی در اثرات فارماکولوژیک و الگوهای مصرف آن‌ها شده است. به‌گونه‌ای که یک گیاه واحد، هم منبع ترکیبات با پتانسیل سوءمصرف و هم ترکیباتی با کاربردهای درمانی و مکملی محسوب می‌شود. این دوگانگی، اهمیت درک دقیق‌تر ویژگی‌های شیمیایی و فارماکولوژیک این ترکیبات را در حوزه داروسازی و سلامت برجسته می‌سازد.

این قرص، مخدر نیست

«محمد هاشمی» سخنگوی سازمان غذا و دارو نیز در این زمینه به ایرنا می‌گوید: این محصول حاوی هیچ‌گونه ماده مخدر یا روان‌گردان نیست. ترکیب اصلی آن کانابیدیول (CBD) است که برخلاف THC، اعتیادآور نبوده و اثرات نئشگی یا تغییر هوشیاری ایجاد نمی‌کند.

داروهای حاوی شاهدانه اثر روان‌گردانی ندارد

«امیر صدری» یک پزشک عمومی می‌گوید: قرص سی‌بی‌دی ترکیبی غیرروان‌گردان با اثرات درمانی ثابت‌شده که می‌تواند در کاهش درد، التهاب، اسپاسم، اضطراب و تهوع مؤثر باشد.

وی ادامه می‌دهد: داروهایی که به‌صورت قانونی از گیاه شاهدانه ساخته می‌شوند، تنها حاوی سی بی دی خالص هستند و هیچ‌گونه اثر توهم‌زا یا روان‌گردان ندارند. این فرآورده‌ها برای کاربرد پزشکی و درمانی طراحی شده‌اند و هیچ شباهتی به «گل» یا «حشیش» موجود در بازار غیرمجاز ندارند.

صدری تصریح می کند: این محصول حالت سرخوشی که روان گردان دارند را به فرد مصرف کننده دست نمی دهد و دارای مجوز سازمان غذا و دارو بوده و اکنون در داروخانه ها به فروش می‌رسد.

در فضای مجازی معمولاً مطالب نادرست یا مبهم درباره مشتقات شاهدانه منتشر می‌شود از بزرگ‌نمایی فواید گرفته تا پنهان کردن خطرات در حالی‌که واقعیت این است که مصرف تفننی بر پایه مواد پرـTHC است و اثرات روان‌گردان و احتمال وابستگی دارد. مصرف درمانی کاملاً متفاوت بوده و بر پایه نسبت کنترل‌شده THC و CBD انجام می‌شود تا هم اثر درمانی حفظ شود و هم عوارض کاهش یابد. همین تمایز نادیده‌ گرفته‌ شده باعث برداشت‌های غلط و سردرگمی کاربران در فضای مجازی می‌شود.