عجیبترین جنبه جنگ ایران که کارشناسان نفتی را گیج کرده است
به مدت دو ماه، روایت اقتصادی درباره جنگ ایران به این خلاصه میشد: قیمت نفت و گاز واقعاً بالاست و مشکل استطاعت مالی را تشدید میکند که میتواند اقتصاد آمریکا را به ورطه نابودی بکشاند.
به گزارش سایت طلا، بدون شک قیمتها بالا هستند و خطر رکود را افزایش میدهند. اما یک مشکل اساسی در این داستان وجود دارد: با توجه به تخریب تاریخی عرضه نفت جهان، قیمتها به اندازهای که باید باشند، بالا نیستند.
در سال ۲۰۲۲ وقتی روسیه به اوکراین حمله کرد، تهدید کرد که ۳ میلیون بشکه را از بازار خارج میکند (اما هرگز این کار را نکرد). نفت به بالای ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسید و بنزین به ۵ دلار در هر گالن رسید.
امروز وقتی ایران تنگه هرمز را بسته، بلافاصله ۱۴ میلیون بشکه را از بازار خارج کرد - بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ. اما نفت حدود ۱۱۰ دلار معامله میشود. بنزین ۴.۳۹ دلار است.
سیانان در این رابطه گزارش کرد: طبق انتظارات تحلیلگران در آغاز جنگ، قرار بود نفت تا الان ۱۵۰ دلار باشد. برخی پیشبینیهای تهاجمیتر پیشبینی میکردند که نفت میتواند حتی بالاتر هم برود.
مت اسمیت، تحلیلگر ارشد نفت در کپلر، گفت: «من انتظار داشتم قیمتها بالای ۲۰۰ دلار باشد. این دیوانهکننده است.»
اما اتفاق دیگری در حال رخ دادن است.
بیایید توضیحات احتمالی را بررسی کنیم.
1- جهان در حال تولید نفت بیشتری است.
تولید نفت خام در ایالات متحده، آمریکای لاتین و سایر مناطق خارج از خلیج فارس افزایش یافته است - در مورد ایالات متحده، به سطوح تاریخی. اما آنها فقط میتوانند تولید را تا حدی افزایش دهند و مقدار اضافی که تولید میکنند برای جبران کمبود ۱۴ میلیون بشکه در روز کافی نیست.
دو کشوری که بیشترین توانایی را برای افزایش تولید دارند، عربستان سعودی و امارات متحده عربی هستند و اکنون به دلیل بسته شدن تنگه نمیتوانند صادرات را به طور چشمگیری افزایش دهند. پالایشگاههای جهانی که نفت را به سوختهای مفید مانند بنزین تبدیل میکنند، با حداکثر ظرفیت یا نزدیک به آن کار میکنند (اگر در جنگ نابود نشده باشند).
بنابراین، رد کردن این موضوع آسان است: این یک داستان افزایش تولید نیست.
2- فقط مقدار زیادی نفت وجود دارد.
مقدار قابل توجهی نفت خام - به گفته جی پی مورگان، به ارزش ۵۸۰ میلیون بشکه - قبل از جنگ در تانکرهای نفتی و انبارهای ساحلی انبار شده بود. این ذخیرهسازی، یک عرضه قابل توجه ایجاد کرده است.
آزادسازی تاریخی نفت از ذخایر استراتژیک و لغو تحریم نفت روسیه و ایران توسط دولت ترامپ، چند صد میلیون بشکه اضافی به زنجیره تأمین اضافه کرد و به بازار کمی آرامش بیشتر، هرچند موقت، بخشید.
به گفته ناتاشا کانوا، رئیس استراتژی جهانی کالاها در جیپیمورگان، با این حال، همه این موارد روی هم رفته، شکاف عرضه را تنها حدود ۸ میلیون بشکه در روز پر میکند.
3- تقاضا برای نفت در حال کاهش است.
به گفته جیپیمورگان، تقاضا نیز حداقل ۴.۳ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. در مقابل، تخریب تقاضا در طول بحران مالی جهانی در سال ۲۰۰۹، حتی پس از افزایش قیمت نفت به بالای ۱۴۰ دلار در هر بشکه، تنها ۲.۵ میلیون بشکه در روز بود.
برخی از مصرفکنندگان به دلیل هزینههای بالا، رفتار خود را تغییر میدهند و سوخت کمتری میخرند. اما قیمتها به اندازهای بالا نیستند که بتوانند همه این تخریب تقاضا را توجیه کنند.
یک توضیح: عرضه نفت آنقدر سریع کاهش یافته است که در سمت تقاضای بازار خود را نشان میدهد. برخی از نقاط جهان - به ویژه خاورمیانه و آسیا - به معنای واقعی کلمه در حال اتمام نفت و سوخت هستند.
اروپا در مورد کمبود قریبالوقوع سوخت جت هشدار میدهد. کمبود مواد اولیه برای پلاستیک، کشورهای آسیایی را مجبور به کاهش تولید یا تعطیلی کامل کارخانهها کرده است. به گفته جیپیمورگان، مصرف الپیجی، سوخت اصلی پخت و پز در هند، ۱۳ درصد کاهش یافته است.
اگر آنها به معنای واقعی کلمه نتوانند آن را تهیه کنند، نمیتوانند آن را تقاضا کنند. وقتی تقاضا کاهش مییابد، قیمتها نیز با آن کاهش مییابند.
با تنها ۸ میلیون بشکه عرضه و ۴ میلیون بشکه کاهش تقاضا، ما هنوز به جایگزینی ۱۴ میلیون بشکه در روز که به دلیل قرنطینه تنگه از دست دادهایم، نرسیدهایم.
پس قیمت نفت باید بسیار بالاتر باشد. چرا اینطور نیست؟
حدس و گمان: بخش عمدهای از معاملات آتی نفت توسط معاملهگران پوشش ریسک انجام میشود که قراردادهایی را برای تحویل نفت خام در آینده خریداری میکنند. اما طبق یک مقاله دانشگاهی که در سال ۲۰۲۳ در مجله بینالمللی اقتصاد سیاسی منتشر شد، حدود ۱۱٪ از قراردادهای نفت خام با بهره باز توسط معاملهگران با هدف سوداگری خرید و فروش میشوند که نه علاقهای به تصاحب نفت فیزیکی داشتند و نه به ارائه نقدینگی کوتاهمدت به بازار.
این معاملات تأثیر زیادی در بازار داشتهاند و امروز آنها شرط میبندند که ترامپ به سرعت از ایران خارج خواهد شد و قیمت نفت را کنترل خواهد کرد.
هلیما کرافت، رئیس جهانی استراتژی کالا در RBC Capital Market و تحلیلگر سابق سیا، گفت: «من فکر میکنم کاخ سفید در متقاعد کردن گوشهای از بازار مبنی بر اینکه جنگ به زودی پایان خواهد یافت، بسیار موفق بوده است.»
چرا قیمتها میتوانند افزایش یابند
تاکنون، ایالات متحده به طرز چشمگیری از کمبود عرضهای که در سراسر جهان اتفاق میافتد، مصون مانده است. طبق گزارش بانک آمریکا، قیمت بنزین با قیمت ۴.۳۰ دلار بالا است، اما به آن بدی که دیدهایم نیست و حتی رانندگان کمدرآمد نیز کم و بیش تمایل خود را به ادامه عادات عادی خود نشان دادهاند.
اما موجودیهایی که مانند ضربهگیر عمل کردهاند، به سرعت در حال کاهش هستند. طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی، موجودی نفت خام ایالات متحده هفته گذشته به طور غیرمنتظرهای ۶.۲ میلیون بشکه کاهش یافت. ذخایر بنزین و فرآوردههای تقطیری مانند دیزل نیز به شدت کاهش یافت. بافرهای عرضه اضافی که از بازار حمایت کردهاند، تنها چند ماه تا شکستن فاصله دارند.
اگرچه قیمت بنزین نسبت به پلاستیک و سایر فرآوردههای تقطیری مانند سوخت جت، به نفت خاورمیانه، بسیار کمتر وابسته است، اما نفت خام همچنان بزرگترین ورودی است و این [قیمت] دوباره به طور پیوسته در حال افزایش است - در کمتر از دو هفته ۲۰ درصد افزایش یافته است.
با ورود به تابستان، محدودیتهای پالایشگاهها نیز آسیب خواهد دید و کمبود در سایر نقاط جهان، البته با تأخیر، به ناچار ایالات متحده را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
در پایان باید گفت که نکته قطعی این است که یک بحران عرضه جهانی در راه است و به طور کامل قیمتگذاری نشده است.
