دلار چرا بالا و پایین میشود
بازار ارز در معاملات اخیر با اصلاح قیمت روبهرو شد؛ حرکتی که علاوه بر تعدیل انتظارات تورمی و تغییر رفتار معاملهگران، بهشدت تحت تأثیر موج خبرها و شایعات سیاسی و اقتصادی قرار داشت.
به گزارش سایت طلا،پس از هفتههایی که بازارها با شتاب بالا حرکت میکردند، روز گذشته و امروز نشانههای روشنی از تغییر فاز دیده شد.
دلار آزاد از سطح ۱۶۱ هزار تومان عقب نشست و تا حوالی ۱۵۷ هزار و ۵۵۰ تومان پایین آمد.
همزمان، سکه امامی با کاهش نزدیک به ۷ میلیون تومان به کانال ۱۹۱ میلیون تومان برگشت و طلای ۱۸ عیار نیز با افت حدود یک میلیون تومان، در محدوده ۱۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان معامله شد.
همزمانی اصلاح در سه بازار اصلی دارایی، پیام مشخصی داشت؛ بخشی از تقاضای احتیاطی و سفتهبازی موقتاً عقب نشسته و بازار وارد مرحله بازتنظیم قیمتها شده است.
اما این بار، یک عامل رفتاری نیز نقش پررنگی داشت؛ بازار بار دیگر نشان داد که تا چه اندازه به جریان اخبار، گمانهزنیها و حتی شایعات واکنش سریع نشان میدهد.
بازار ارز؛ جایی که خبر زودتر از واقعیت قیمت میسازد
یکی از ویژگیهای بازار ارز ایران، حساسیت بالای آن به خبرهاست. بخش مهمی از نوسانات اخیر نه از تغییر واقعی عرضه و تقاضا، بلکه از انتشار پیدرپی خبرها، زمزمهها و روایتهای غیررسمی در کانالهای معاملاتی شکل گرفت.
در چنین فضایی، کافی است خبری درباره مذاکرات، سیاست ارزی یا تصمیمهای اقتصادی منتشر شود تا موج خرید یا فروش راه بیفتد؛ حتی پیش از آنکه اثر واقعی آن خبر مشخص شود. همین رفتار باعث میشود قیمتها گاهی جلوتر از واقعیت حرکت کنند و بعد، با فروکش هیجان، وارد فاز اصلاح شوند.
افت اخیر دلار را نیز میتوان تا حد زیادی نتیجه همین چرخه دانست: بازار ابتدا بدبین شد، قیمتها را بالا برد و حالا با تعدیل خبرها و کاهش شدت شایعات، بخشی از آن رشد را پس میدهد.
موتور اصلی اصلاح: فروکش کردن انتظارات تورمی
در کنار فضای خبری، مهمترین محرک افت اخیر را باید در کاهش انتظارات تورمی جستوجو کرد. طی هفتههای گذشته، بخش بزرگی از رشد دلار و طلا ناشی از پیشخور شدن ریسکها بود؛ معاملهگران بدترین سناریوها را زودتر در قیمتها لحاظ کرده بودند.
وقتی بازار به این جمعبندی رسید که فعلاً خبری از شوک فوری نیست، نخستین واکنش، عقبنشینی تقاضای پوششی و خروج پولهای کوتاهمدت بود. همین تغییر ذهنیت کافی بود تا فشار فروش بالا برود و قیمتها اصلاح شوند.
به بیان ساده، بازار از حالت «انتظار بحران» به وضعیت «صبر و ارزیابی» منتقل شد.
سیاست ارزی و افت تقاضای غیرمصرفی
عامل دیگر، به تحولات سمت عرضه ارز برمیگردد. نزدیکتر شدن نرخهای رسمی و آزاد، بخشی از انگیزه آربیتراژ را کاهش داده و تقاضای غیرمصرفی را تضعیف کرده است.
وقتی دسترسی واردکنندگان به ارز روانتر میشود و فاصله قیمتها کمتر، نگهداری دلار صرفاً با هدف سود کوتاهمدت جذابیت خود را از دست میدهد. همین موضوع باعث شده بخشی از پولهای نوسانگیر بازار را ترک کنند.
اصلاح بعد از جهش؛ رفتار کلاسیک معاملهگران
از منظر رفتاری نیز بازار وارد فاز آشنایی شده است؛ شناسایی سود پس از رشد سریع. دلار، طلا و سکه طی مدت کوتاهی افزایشهای سنگینی را تجربه کرده بودند و طبیعی است معاملهگران حرفهای در این سطوح دست به نقد شوند.
افت همزمان در چند بازار نشان میدهد این حرکت بیشتر از جنس تسویه موقعیتهاست تا تغییر ریشهای روند.
محمد بیات، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفت: بخش بزرگی از نوسانات اخیر دلار ریشه اقتصادی مستقیم ندارد و بیشتر حاصل فضای خبری است.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: بازار ارز بهشدت خبرمحور شده. خیلی وقتها قبل از اینکه اتفاقی در اقتصاد واقعی بیفتد، قیمتها بر اساس تیترها و شایعات بالا و پایین میشوند. این یعنی انتظارات، جلوتر از دادهها حرکت میکند.»
وی افزود: افت اخیر دلار بیشتر از جنس اصلاح بعد از هیجان بوده است. دلار در هفتههای قبل بدترین سناریوها را پیشخور کرده بود. طبیعی بود وقتی شدت خبرهای منفی کمتر شد، بخشی از تقاضای احتیاطی عقبنشینی کند. این ریزش بیشتر تخلیه هیجان است تا شروع یک روند نزولی پایدار.
بیات تاکید کرد: تا زمانی که متغیرهای بنیادی مثل نقدینگی و کسری بودجه تغییر جدی نکند، بازار ارز وارد فاز آرام بلندمدت نمیشود.
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: اگر خبرها دوباره منفی شود، قیمتها سریع برمیگردند. تنها چیزی که میتواند جهت پایدار بسازد، اصلاح واقعی ساختار بودجه و کنترل رشد پول است. فعلاً بازار روی موج خبر حرکت میکند، نه روی پایه اقتصاد.
نوسان ادامه دارد؟
اصلاح اخیر دلار حاصل ترکیب سه عامل بود؛ کاهش انتظارات تورمی، افت تقاضای غیرمصرفی با تعدیل سیاست ارزی، و فروکش موج خبرها و شایعاتی که پیشتر قیمتها را جلوتر از واقعیت برده بود.
بازار فعلاً وارد مرحله آرامسازی شده؛ مرحلهای که در آن، قیمتها دوباره با دادههای واقعی اقتصاد تطبیق داده میشوند. با این حال، تجربه نشان داده تا زمانی که نقدینگی بالا، کسری بودجه پابرجا و فضای خبری ناپایدار است، نوسان همچنان مهمان دائمی بازار ارز خواهد بود.
