تورم مرغ از گاو و گوسفند جلو زد / شوک تازه به سفره خانوار
قیمت محصولات پروتئینی در ماه‌های اخیر جهش قابل‌توجهی داشته؛ داده‌های منتشرشده از آمارهای مرکز آمار ایران از افزایش شدید قیمت مرغ و گوشت قرمز حکایت دارد. در این میان، مرغ ماشینی با رشد حدود ۱۸۰ درصدی در صدر گرانی این اقلام قرار گرفته و افزایش قیمت گوشت گاو و گوسفند نیز به ترتیب حدود ۱۵۰ و ۱۱۳ درصد گزارش شده است.
به گزارش سایت طلا، افزایش قیمت محصولات پروتئینی در حالی ادامه دارد که گوشت مرغ در سال‌های گذشته همواره به‌عنوان یکی از ارزان‌ترین منابع تأمین پروتئین برای خانوارها شناخته می‌شد. با این حال، رشد هزینه تولید، افزایش قیمت نهاده‌ها، هزینه حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های زنجیره تولید باعث شده فاصله قیمتی مرغ با گوشت قرمز کاهش پیدا کند.
بر اساس آمارهای منتشرشده درباره تغییر قیمت خوراکی‌ها، قیمت مرغ در فاصله شهریور ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵ حدود ۱۴۲ درصد افزایش داشته است؛ یعنی قیمت هر کیلو مرغ از حدود ۱۳۴ هزار تومان به حدود ۳۲۴ هزار تومان رسیده است.
گزارش‌های بازار در شهریور نیز نشان می‌داد قیمت مرغ همچنان در سطوح بالایی قرار دارد؛ در یک گزارش از بازار، قیمت مرغ حدود ۲۷۵ تا ۳۳۰ هزار تومان اعلام شده است.
گوشت گوسفندی؛ بیش از دو برابر در یک سال
گوشت گوسفندی نیز در همین دوره افزایش سنگینی را تجربه کرده است. بر اساس داده‌های بررسی‌شده از قیمت خوراکی‌ها، قیمت هر کیلو گوشت گوسفندی از حدود ۸۰۰ هزار تومان در شهریور ۱۴۰۴ به حدود یک میلیون و ۶۸۰ هزار تومان در مرداد ۱۴۰۵ رسیده؛ یعنی رشدی در حدود ۱۰۸ درصد. به بیان ساده‌تر، قیمت این محصول در فاصله یک سال بیش از دو برابر شده است.
در بازار شهریور نیز قیمت قطعات مختلف گوشت گوسفندی فاصله زیادی با قیمت‌های سال قبل داشت. برای نمونه، در گزارش‌های بازار قیمت ران کامل ممتاز گوسفندی حدود دو میلیون و ۹۰ هزار تومان و برخی قطعات مانند ماهیچه و سردست نیز نزدیک به دو میلیون تومان اعلام شده است.
گوشت گاو هم از موج گرانی در امان نماند
گوشت گاو و گوساله نیز در ماه‌های اخیر با افزایش قابل‌توجه قیمت مواجه شده است. در گزارش‌های بازار، قیمت قطعات مختلف گوشت گوساله بسته به نوع برش، کیفیت و محل عرضه از حدود یک میلیون تومان تا بیش از دو میلیون تومان به ازای هر کیلوگرم اعلام شده است.
افزایش قیمت گوشت قرمز تنها به تحولات خرده‌فروشی محدود نیست. در سمت عرضه نیز آمارهای مرکز آمار نشانه‌هایی از کاهش عرضه را نشان می‌دهد.
بر اساس گزارش مربوط به مرداد ۱۴۰۵، در کشتارگاه‌های رسمی کشور ۳۷ هزار و ۷۱۹ تن گوشت قرمز عرضه شده که نسبت به مرداد سال گذشته ۱۱ درصد کاهش داشته است. گوشت گاو و گوساله با ۲۱ هزار و ۲۶۳ تن، معادل ۵۶.۴ درصد از کل گوشت قرمز عرضه‌شده را تشکیل داده و گوشت گوسفند و بره نیز با ۱۲ هزار و ۸۸۰ تن سهم ۳۴.۱ درصدی داشته است.
تورم گوشت قرمز و سفید به ۱۲۸ درصد رسید
تصویر بزرگ‌تر اقتصاد خوراکی‌ها نیز چندان امیدوارکننده نیست.
بر اساس آمار منتشرشده از شاخص قیمت مصرف‌کننده شهریور ۱۴۰۵، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه «گوشت قرمز و ماکیان» ۱۲۸.۵ درصد بوده است. به این معنا که سطح قیمت این گروه در شهریور امسال نسبت به شهریور سال گذشته بیش از دو برابر شده است. در همین گزارش، تورم نقطه‌به‌نقطه کل خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ۱۲۱.۱ درصد اعلام شده است.
این ارقام نشان می‌دهد افزایش قیمت پروتئین حیوانی بخشی از یک موج گسترده‌تر در بازار مواد غذایی است، نه یک اتفاق مقطعی در بازار مرغ یا گوشت.
چرا قیمت مرغ و گوشت این‌قدر بالا رفته است؟
افزایش قیمت محصولات پروتئینی را نمی‌توان به یک عامل واحد نسبت داد. در بخش مرغ، هزینه نهاده‌های تولید، نرخ ارز، هزینه انرژی، حمل‌ونقل، دستمزد و سایر هزینه‌های زنجیره تولید بر قیمت تمام‌شده اثر می‌گذارند.
رئیس اتحادیه مرغداران گوشتی نیز پیش‌تر با اشاره به افزایش هزینه نهاده‌ها و سایر مولفه‌های تولید گفته بود نرخ ارز و هزینه‌های تولید در یک سال اخیر افزایش چشمگیری داشته است. در همان گزارش، کاهش قدرت خرید مردم و کاهش سرانه مصرف مرغ نیز به‌عنوان یکی از عوامل تغییر شرایط بازار مطرح شده بود.
در بازار گوشت قرمز نیز کاهش عرضه می‌تواند فشار مضاعفی بر قیمت وارد کند. آمار کشتارگاه‌های رسمی نشان می‌دهد عرضه گوشت قرمز در مرداد امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۱ درصد کاهش داشته است.
تناقض مهم بازار؛ مرغ ارزان شد اما تورم آن همچنان بالاست
یکی از نکات قابل‌توجه در آمارهای اخیر این است که کاهش قیمت ماهانه یک محصول الزاماً به معنای ارزان شدن آن نسبت به سال قبل نیست.
بر اساس گزارش مرکز آمار درباره شهریور، قیمت مرغ نسبت به ماه قبل ۸.۴ درصد کاهش داشته است.
اما همین کاهش ماهانه در برابر جهش قیمت یک‌ساله بسیار کوچک است. به عبارت دیگر، اگر مرغ در شهریور نسبت به مرداد ارزان‌تر شده باشد، همچنان قیمت آن می‌تواند نسبت به شهریور سال گذشته به شکل چشمگیری بالاتر باشد.
این تفاوت میان «تورم ماهانه» و «تورم نقطه‌به‌نقطه» اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است مصرف‌کننده در یک ماه کاهش قیمت را احساس کند، اما وقتی قیمت امروز را با سال قبل مقایسه می‌کند، همچنان با افزایش بسیار سنگین هزینه خرید مواجه باشد.
سفره خانوار زیر فشار گرانی پروتئین
افزایش قیمت گوشت و مرغ فقط یک شاخص اقتصادی نیست؛ این گرانی مستقیماً با کیفیت سبد غذایی خانوار ارتباط دارد.
وقتی قیمت یک منبع پروتئینی مانند گوشت قرمز افزایش شدیدی پیدا می‌کند، خانوار معمولاً به سمت جایگزین‌های ارزان‌تر حرکت می‌کند. اما اگر قیمت مرغ، تخم‌مرغ و سایر منابع پروتئینی نیز همزمان افزایش پیدا کند، گزینه‌های جایگزین نیز محدودتر می‌شوند.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که تورم عمومی خوراکی‌ها نیز بسیار بالاست. در شهریور ۱۴۰۵، تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ۱۲۱.۱ درصد گزارش شده و گروه گوشت قرمز و ماکیان نیز تورم ۱۲۸.۵ درصدی را ثبت کرده است.
آیا موج گرانی گوشت و مرغ ادامه دارد؟
پاسخ این پرسش به چند متغیر اصلی بستگی دارد؛ از جمله هزینه نهاده‌ها، نرخ ارز، میزان عرضه، قدرت خرید خانوار و سیاست‌های تنظیم بازار.
در بازار گوشت قرمز، کاهش عرضه رسمی نسبت به سال گذشته یک علامت مهم است. در بازار مرغ نیز از یک سو کاهش قیمت ماهانه در شهریور دیده شده و از سوی دیگر، سطح قیمت نسبت به سال گذشته همچنان بسیار بالاست. بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس کاهش یک‌ماهه قیمت مرغ، از پایان موج گرانی محصولات پروتئینی سخن گفت.
جمع بندی
آمارهای موجود تصویری روشن از فشار سنگین تورمی بر سبد پروتئینی خانوار ارائه می‌کنند. مرغ که زمانی مهم‌ترین گزینه جایگزین گوشت قرمز برای خانوارهای متوسط و کم‌درآمد بود، خود با جهش قیمتی سنگینی مواجه شده است.
رشد حدود ۱۸۰ درصدی قیمت مرغ ماشینی، ۱۵۰ درصدی گوشت گاو و ۱۱۳ درصدی گوشت گوسفند ــ مطابق ارقام مطرح‌شده در گزارش‌های بازار ــ نشان می‌دهد گرانی پروتئین از یک افزایش قیمت معمولی فراتر رفته است. در عین حال، آمار رسمی مرکز آمار نیز تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۲۸.۵ درصدی گروه گوشت قرمز و ماکیان در شهریور را تأیید می‌کند.
