از شوک نفت تا بحران غذا؛ زنجیره خطر در تنگه هرمز چگونه امنیت غذایی جهان را تهدید میکند؟
در حالی که تنشهای ژئوپلیتیک در منطقه خاورمیانه به اوج خود رسیده، تحلیلگران هشدار میدهند که پیامدهای این درگیری تنها به قیمت نفت محدود نخواهد شد؛ بلکه سایه سنگین یک «بحران جهانی غذا» در پی اختلال در زنجیره تأمین کودهای شیمیایی از طریق تنگه هرمز، بر سر جهان سنگینی میکند.
صابر محمدی، کارشناس اقتصاد سیاسی در گفتگو با خبرنگار سایت طلا درباره بحران جهانی غذا در پی اختلال در زنجیره تامین کودهای شیمیایی از تنگه هرمز توضیح داد.
شوک اول: نفت و هشدار جیپی مورگان
وی اظهار کرد: گزارشهای اخیر نشان میدهد که ریسکهای نظامی در منطقه، بازارهای انرژی را با بیثباتی شدیدی روبرو کرده است. در این میان، بانک سرمایهگذاری جیپی مورگان در یادداشتهای تحقیقاتی اخیر خود هشدار داده است که هرگونه حمله مستقیم به زیرساختهای انرژی، میتواند منجر به توقف فوری بخش عمدهای از صادرات نفت ایران و در پی آن، یک واکنش زنجیرهای و انتقامجویانه در سطح جهانی شود.
محمدی افزود: این موضوع، نوسانات شدید قیمت نفت را از سطح ۷۰ دلار به نزدیکی ۱۲۰ دلار سوق داده است.
شوک دوم: زنجیره پنهان؛ از تنگه هرمز تا سفره مردم
وی با اشاره به اینکه کارشناسان موسسه پژوهشی بینالمللی سیاست غذا (IFPRI) و رسانههای خارجی، نسبت به یک بحران جانبی و بسیار حساستر در رابطه با بحران امنیت غذایی هشدار دادهاند، گفت: بر اساس دادههای موجود، تنگه هرمز تنها یک گذرگاه برای نفت نیست، بلکه شریان حیاتی تجارت مواد اولیه کشاورزی نیز محسوب میشود.
این کارشناس اقتصاد سیاسی در رابطه با اختلال در تامین کود از طریق تنگه هرمز گفت: حدود ۳۰ درصد از صادرات جهانی کودهای شیمیایی (از جمله اوره و آمونیاک) از این تنگه عبور میکند. قطع یا کاهش تردد کشتیهای حامل کود، منجر به افزایش ناگهانی قیمت مواد اولیه برای کشاورزان در سراسر جهان خواهد شد.
وی با اشاره به تورم غذایی نیز بیان کرد: کاهش میزان محصولات کشاورزی در فصلهای آتی، مستقیماً منجر به جهش قیمت مواد غذایی پایه در بازارهای جهانی خواهد شد.
مناطق آسیبپذیر؛ از جنوب آسیا تا آفریقا
محمدی تاکید کرد: برخلاف بحران نفت که بیشتر کشورهای توسعهیافته را با تورم مواجه میکند، بحران کود و غذا، کشورهای کمدرآمد در جنوب آسیا و آفریقا را با خطر مستقیم «گرسنگی» روبرو خواهد کرد.
وی افزود: گزارشها حاکی از آن است که کشورهایی نظیر پاکستان که وابستگی شدیدی به مسیرهای انرژی و تجاری منطقه دارند، در خط مقدم این بحران قرار میگیرند.
چشمانداز بازار
این کارشناس اقتصاد سیاسی با بیان اینکه با تداوم ابهامات سیاسی، بازارها در وضعیت «انتظار برای شفافیت» قرار دارند، تصریح کرد: اگر اختلال در تنگه هرمز به یک بنبست طولانیمدت تبدیل شود، جهان نه تنها با قیمتهای بیسابقه نفت، بلکه با چالش جدی در تأمین کالاهای اساسی و افزایش نرخ تورم غذایی مواجه خواهد شد که میتواند ثبات اقتصادی بسیاری از مناطق را با خطر جدی روبرو کند.
