الجزیره: از تهران تا نجف، نقشه تشییع حامل پیام مهمی است
شبکه الجزیره در گزارشی تحلیلی، مراسم تشییع و تدفین رهبر شهید انقلاب را فراتر از یک آیین سوگواری توصیف کرد و نوشت که این مراسم هفت روزه علاوه بر جنبههای مذهبی، حامل پیامهای سیاسی و منطقهای است.
به گزارش سایت طلا، شبکه الجزیره در گزارشی تحلیلی با بررسی جزئیات برنامه اعلامشده برای مراسم تشییع و تدفین رهبر شهید انقلاب، نوشت که تهران قصد دارد این مراسم را تنها به یک آیین تدفین محدود نکند، بلکه آن را به رویدادی هفتروزه با ابعاد سیاسی، مذهبی و منطقهای تبدیل کند؛ مسیری که از تهران آغاز میشود، به قم میرسد، سپس نجف و کربلا را دربر میگیرد و در نهایت با تدفین در مشهد پایان مییابد.
الجزیره با اشاره به جدول رسمی این مراسم گزارش داد که برنامهها از روز جمعه با برگزاری مراسم ویژه برای هیأتهای رسمی و نمایندگان کشورهای مختلف آغاز شد. به نوشته این رسانه، پس از آن، در روزهای شنبه و یکشنبه، پیکر مطهر برای وداع عمومی مردم در مصلای امام خمینی تهران قرار میگیرد و روز دوشنبه نیز مراسم اصلی تشییع در پایتخت برگزار میشود. سپس پیکر ایشان روز سهشنبه به قم، چهارشنبه به نجف و کربلا و سرانجام پنجشنبه به مشهد منتقل خواهد شد تا مراسم تشییع نهایی و خاکسپاری در حرم مطهر امام رضا (ع) برگزار شود.
الجزیره در ادامه تحلیل خود تأکید کرد که اهمیت این مراسم تنها در طول زمان برگزاری آن خلاصه نمیشود، بلکه مسیر انتخابشده نیز حامل پیامهای سیاسی و مذهبی است. به نوشته وبسایت این شبکه، نقشه مراسم بهگونهای طراحی شده که نمادهای دولت، حوزههای علمیه و اماکن مقدس شیعی را به یکدیگر پیوند میدهد و نخستین صحنه عمومی از دوران پس از شهادت ایشان را شکل میدهد؛ صحنهای که در آن میزان حضور مردم، نحوه برگزاری مراسم در شهرهای مختلف و مشارکت هیأتهای خارجی، بهعنوان نشانههایی از توانایی جمهوری اسلامی در مدیریت مرحله کنونی مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.
آغاز مراسم با حضور دولتها
الجزیره نوشت که نخستین روز مراسم، پیش از آنکه به مردم اختصاص یابد، به حضور هیأتهای رسمی و نمایندگان دیپلماتیک کشورهای مختلف اختصاص داده شد. این شبکه این اقدام را نشانه تلاش تهران برای معرفی مراسم تشییع بهعنوان رویدادی رسمی و فراتر از مرزهای داخلی ایران دانست.
در ادامه این گزارش آمده است که آغاز مراسم با حضور هیأتهای خارجی، به تشییع جنبهای تشریفاتی و دیپلماتیک بخشید و این امکان را برای کشورهای همپیمان، دوست یا دارای روابط سیاسی با ایران فراهم کرد که در مقطع حساسی از انتقال قدرت، حضور خود را به نمایش بگذارند.
الجزیره افزود که جمهوری اسلامی از این طریق میکوشد این پیام را منتقل کند که شهادت رهبر شهید انقلاب به معنای ایجاد خلأ در اداره کشور یا روابط خارجی ایران نیست.
در این راستا اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه گفته است: از حدود ۱۰۰ کشور مهمان داریم که مهمانان شامل شخصیتهای سیاسی، روسای دولتها، روسای مجالس، وزرای امور خارجه و نمایندگان ویژه دولتها و تعداد زیادی از شخصیتها و گروههای مردمی میشوند.
تهران؛ نمایش اقتدار در مرکز تصمیمگیری
الجزیره در بخش دیگری از گزارش خود نوشت که پس از پایان مراسم رسمی، برنامه وارد مرحله مردمی در تهران میشود و پیکر مطهر در روزهای شنبه و یکشنبه در مصلای امام خمینی برای وداع عمومی قرار خواهد گرفت.
این شبکه تأکید کرد که انتخاب مصلای امام خمینی صرفاً به دلیل ظرفیت بالای آن برای پذیرش جمعیت نیست، بلکه این مکان یکی از مهمترین مراکز برگزاری تجمعات رسمی جمهوری اسلامی به شمار میرود و همواره میزبان مراسم بزرگ سیاسی و مذهبی بوده است. به نوشته الجزیره، دولت ایران تلاش دارد سوگواری عمومی را در فضایی که از نظر امنیتی و اجرایی قابل کنترل است، مدیریت کند و همزمان این مراسم را به نام بنیانگذار جمهوری اسلامی پیوند بزند.
به نوشته این رسانه، برنامههای اعلامشده نشان میدهد تهران طولانیترین مرحله مراسم را میزبانی میکند؛ چهار روز شامل یک روز ویژه هیأتهای رسمی، دو روز وداع عمومی در مصلای امام خمینی و یک روز تشییع در خیابانهای پایتخت از شرق تا غرب شهر.
قم؛ ایستگاه مشروعیت دینی
الجزیره در ادامه گزارش خود نوشت که در پنجمین روز مراسم، پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب به قم منتقل خواهد شد؛ شهری که مرکز حوزههای علمیه ایران و یکی از مهمترین منابع مشروعیت دینی جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود.
این شبکه افزود که عبور پیکر از قم دارای اهمیت ویژهای است، زیرا جایگاه رهبر جمهوری اسلامی تلفیقی از رهبری سیاسی و مرجعیت دینی نظام به شمار میرود. از نگاه الجزیره، قم در این مسیر نقش تأییدکننده نمادین را ایفا میکند؛ شهری که بخش مهمی از نخبگان مذهبی و سیاسی ایران در آن پرورش یافتهاند و از ابتدای تأسیس جمهوری اسلامی ایران یکی از ارکان اصلی نظام بوده است.
نجف و کربلا؛ بُعد فراملی مراسم
الجزیره در بخش دیگری از گزارش خود، مرحله برگزاری مراسم در نجف و کربلا را اوج جنبه فراملی این تشییع توصیف کرد و نوشت که برگزاری مراسم در این دو شهر، آیین وداع را از چارچوب ملی ایران خارج کرده و به فضای گسترده جهان تشیع پیوند میزند.
به نوشته این رسانه، نجف تنها یک شهر عراقی نیست، بلکه یکی از مهمترین مراکز تاریخی حوزههای علمیه شیعه و محل استقرار مرجعیت دینی فراملی به شمار میرود. الجزیره همچنین یادآور شد که رهبری شهید بخشی [کوتاه] از دوران جوانی خود را در حوزههای علمیه نجف گذرانده است.
این گزارش افزود که کربلا نیز به دلیل پیوند با واقعه عاشورا و شهادت امام حسین (ع)، جایگاهی محوری در حافظه تاریخی شیعیان دارد و از همین رو، برگزاری مراسم تشییع در نجف و کربلا، معنایی فراتر از سیاست داخلی ایران پیدا میکند.
به اعتقاد الجزیره، این مرحله از مراسم، بُعد منطقهای تشییع را برجسته میکند و وداع با رهبر شهید انقلاب را به دو شهر مهم در وجدان شیعی و همچنین شبکه روابط مذهبی و سیاسی شکلگرفته میان تهران، عراق و دیگر کشورهای منطقه پیوند میزند.
چرا مشهد و نه قم؟
الجزیره در ادامه از راویه دید خود به این پرسش پرداخت که چرا مشهد برای محل دفن انتخاب شده، نه قم که مهمترین مرکز حوزههای علمیه ایران محسوب میشود.
این شبکه در پاسخ نوشت که تفاوت در جایگاه نمادین این دو شهر، علت اصلی این انتخاب است. به نوشته الجزیره، قم نماد حوزه علمیه و نهاد دینی است، در حالی که مشهد نماد زیارت عمومی و قداست مردمی به شمار میرود. افزون بر این، مشهد زادگاه رهبری شهید است و بارگاه امام رضا (ع)، امام هشتم شیعیان، نیز در این شهر قرار دارد.
الجزیره افزود که دفن در مشهد، زندگی شخصی و جایگاه مذهبی شهید آیتالله علی خامنهای را به یکدیگر پیوند میدهد. به باور این رسانه، این انتخاب او را به زادگاهش بازمیگرداند و آرامگاهش را در کنار یکی از مهمترین اماکن زیارتی جهان تشیع قرار میدهد؛ مکانی که هر سال میلیونها زائر از آن بازدید میکنند و میتواند آرامگاه او را به بخشی از جغرافیای زیارت در ایران تبدیل کند، نه صرفاً یک مکان سیاسی یا حوزوی.
الجزیره در جمعبندی گزارش خود تأکید کرد که اهمیت این مراسم به خاکسپاری در مشهد ختم نمیشود، بلکه برنامه هفتروزه تشییع را باید نخستین آزمون علنی جمهوری اسلامی در دوران پس از شهادت آیتالله شهید علی خامنهای دانست.
این شبکه نوشت که میزان حضور مردم، نحوه مدیریت مراسم، مشارکت هیأتهای خارجی، حضور حوزههای علمیه، برگزاری آیینها در عراق، همگی بهعنوان شاخصهایی برای سنجش انسجام نظام و توانایی آن در مدیریت مرحله کنونی توجه قرار خواهند گرفت.
الجزیره در پایان نتیجه گرفت که مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب صحنهای جدید برای جمهوری اسلامی ایران است؛ «صحنهای که تهران میکوشد در آن، لحظه فقدان رهبر خود را به نمایشی از استمرار نظام تبدیل کند و با پیوند دادن دولت، حوزههای علمیه، مردم و جهان گسترده تشیع، تصویری از تداوم ساختار حاکم ارائه دهد».
