یادداشت / اقتصاد در دومین کلانشهر مذهبی جهان، مشهد

شهر مقدس مشهد به عنوان دومین کلان شهر مذهبی جهان، با پتانسیل های بالای رشد اقتصادی و فرصت های بی‌نظیر توسعه، اگر فرایند جذب و حفظ سرمایه گذار خود را به گونه ‌ای برنامه‌ریزی و مدیریت نماید که بتواند تنها 10% افزایش بهره وری درآمدی بیش از 1050 میلیارد تومان به درآمدهای شهر مشهد می‌افزاید.

با توجه به کشش درآمدی بهره‌وری، 10% تغییر در سطح بهره‌وری در بخش‌های کشاورزی، صنعت، ساختمان و سایر بخش‌های اقتصادی مشهد به ترتیب معادل 35، 152، 81 و 787 میلیارد تومان و در مجموع بیش از 1050 میلیارد تومان به درآمد شهر مشهد اضافه می نماید.

هزینه هایی که گردشگران وارده به شهر مشهد بابت محل اقامت، تامین مایحتاج، حمل و نقل، خرید سوغات و ….. انجام می‌‌دهند پدیده ای است که افزایش درآمد گروه های مختلف شهری را موجب می‌‌شود و بالطبع بر پویایی و تحرک اقتصاد شهر اثر تعیین کننده‌‌ای دارد.

بنابر آمار ارائه شده تعداد زائران و گردشگران در کلان شهر مشهد در حدود 25 میلیون نفر می باشد. آن چه مسلم است، نیازمندی‌های فردی هر زائر، بسته به سطح رفاه اجتماعی متغیر است. به علاوه نمی‌توان نیازهای یک زائر را که به تنهایی و بدون خانواده به سفر آمده با نیازهای یک خانواده زیارت کننده مساوی دانست.

درهرصورت، گروه‌ های مختلف زیارت کننده بسته به جنسیت، سن، فردی یا جمعی بودن سفر، تعداد دفعات سفر به مشهد و سطح درآمد، نیازهای متفاوتی دارند.

هر مسافری نیازهایی مانند خوراک، پوشاک، محل اسکان، سیستم حمل و نقل را به همراه خود خواهد داشت. یکی از دغدغه‌های مهم در این شهر، تامین نیازهای زائران و جلب رضایت مندی آن هاست.

وجود بارگاه ملکوتی حضرت علی ابن موسی الرضا (ع) باعث شده که سالانه میلون ها زائر از مناطق مختلف کشور و همچنین کشورهای مختلف به مشهد سفر کنند که از جنبه‏های مختلف تاثیر به‌سزایی بر اقتصاد شهر و رونق آن دارد. پدیده ای منحصر به فرد که به لحاظ ورود حجم عظیمی از منابع مالی به شهر مشهد حائز اهمیت می‌باشد. لیکن براساس آمار سال های اخیر مدت ماندگاری زائران در مشهد کاهش قابل‌ملاحظه‌ای داشته است.
با توجه به این که هر چه مدت حضور زائران در مشهد کاهش یابد، مخارج آن ها در مشهد نیز کاهش می‌یابد و گردش مالی و به طبع آن رفاه اقتصادی کم تری برای شهروندان ایجاد می شود, اگر بتوان مدت ماندگاری را تنها 2 روز افزایش داد، طبق مطالعات, سالانه حداقل مبلغی در حدود 1500 میلیارد تومان به درآمدهای مشهد افزوده خواهد شد.

لازمه پاسخ گویی به زائران و گردش گران شهر مقدس مشهد و افزایش رضایت مندی آنان از سفر به شهری رویایی درکنار جاذبه های معنوی، درک صحیح و کامل از نیازهای ایشان می‌باشد.

در این چند ساله مجتمع ها و پروژهای اقتصادی بزرگی در این شهر متولد شده اند و طرحهای بسیار دیگری در راهند.
مرکز تعطیلات, سرگرمی و خرید پدیده شاندیز یکی از این مجتمع هایی است که در جوار بارگاه ملکوتی ثامن الجج (ع) پتانسیل تبدیل به مرکزیت خرید و فروش, تفریح و گذران اوقات فراغت را برای بیش از 3 میلیون مجاور آن حضرت و همچنین بیش از 25 میلیون نفر زوار و مسافر را در طول سال دارا می باشد.

مطالعات مختلف نشان می‌دهد که عوامل بسیاری بر ماندگاری زائران تأثیر دارد، عواملی از قبیل شناخت زائران و گردشگران از مکان‌های تفریحی و تاریخی شهر، کاهش هزینه اسکان و اقامت زائران و گردشگران، شناسایی امکانات و ظرفیت‌های موجود, توان مند‌سازی پرسنل بخش خصوصی و دولتی مناطق گردشگری، توجه به گردشگری الکترونیکی، نیازسنجی مناسب و ارائه امکانات مناسب و تأمین نیازهای زائرین و توجه به رویدادهای متنوع فرهنگی – تاریخی - مذهبی مانند برگزاری مراسم ملی و مذهبی و میزبانی رویدادهای ورزشی و ... می‌تواند تمایل به ماندگاری را افزایش دهد.