تئوری آشوب عامل رشد قیمت دلار در بازار بود

چهارشنبه هفته گذشته بانک مرکزی در اقدامی برای کنترل نرخ ارز اعلام کرد از این پس نرخ خرید دلار 1390 تومان و نرخ فروش آن 1400 تومان خواهد بود و افزون بر آنکه معاملات خارج از این محدود حکم تخلف را دارد و با افرادی که اقدام به خرید و فروش ارز خارج از این محدوده نمایند، برخورد قانونی خواهد شد.

غلامرضا اسلامی بیدگلی، استاد دانشگاه تهران، در خصوص این اقدام اخیر بانک مرکزی تصریح کرد: بازار پیش از این منتظر بود که بانک مرکزی اقدامی شایسته و اثر گذار انجام دهد. هر چند که چنین اقدامی بسیار دیر صورت گرفته، اما باز هم خوب است که بانک مرکزی وارد عمل شد. اما این اقدام در صورتی موثر خواهد بود که بتواند قیمت ها را در همین محدوده اعلامی تثبیت کند.

وی در رابطه با مقابله بانک مرکزی با معاملات ارز خارج از محدوده قیمتی اعلام شده و غیر قانونی بودن چنین معاملاتی گفت: این جای تعجب دارد و این سوال را در ذهن می پروراند که چگونه بانک مرکزی می خواهد با چنین معاملاتی مقابله کند. برای مثال فرض کنید شخصی در منزل خود دلار داشته و تنها از طریق تلفن معامله ارز انجام می دهد، در چنین صورتی بانک مرکزی چگونه می خواهد از انجام این معامله آگاه شده و با آن مقابله کند.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه در خصوص روند قیمتی دلار اظهار داشت: تا زمانی که در سطح جامعه تنش و آشوب وجود داشته باشد، از نظر تئوری و علمی ثابت شده که قیمت دلار افزایش می یابد. چرا که قیمت ارز خارجی و طلا با تشنج های اجتماعی رابطه مستقیم دارد و چنانچه این تنش ها کاهش یابد، قیمت ارز و طلا روندی نزولی خواهد داشت.

اما معمولاً قیمت دلار سه مبنای تعیین کننده دارد، قیمت دلار بازاری، قیمت فارغ از فرمول های علمی یا به اصطلاح قیمت در محاسبات سرانگشتی و قیمت محاسبات ذاتی که هر کدام مکانیزم خاص خود را دارد و در موارد مربوط به خود استفاده می شود. از همین رو نمی توان قیمت دقیقی برای این ارز اعلام کرد.

عضو هیأت مدیره بانک پاسارگاد عرضه دلار به میزان تقاضای بازار را عاملی در کنترل قیمت ها عنوان کرد و یادآور شد: اگر بانک مرکزی در تلاش است قیمت ها را کنترل کند، باید به میزان تقاضا به بازار ارز تزریق کند تا عطش جامعه برای سرمایه گذاری در این بخش سیرآب شود.

وی ارزیابی خود از محدوده اعلامی بانک مرکزی برای قیمت دلار با توجه به رکورد زنی این ارز تا مرز 1800 تومان را اینگونه بیان داشت: قیمت های بالای ارز قیمت هایی است که در بازار دستکاری می شود و برای اعلام رقم دقیق ارز باید محاسبات تئوریک انجام داد که با توجه به شرایط فعلی این محاسبات نیز جواب نمی دهد و نمی توان به آنها پرداخت.

اما راه دیگری وجود دارد و آن محاسبات نرخ بر اساس تبادل بازاری است که بانک مرکزی می تواند تا حدی آن را کنترل کند. و برای آن باید تبادل ارز صورت گیرد و ارز مورد نیاز عرضه شود.

چرا که اگر در اعمال کاهش قیمت برای دلار عرضه ای صورت نگیرد، با توجه به اینکه متقاضی برای قیمت های پایین دلار وجود دارد، این سیاست نتیجه ای به همراه نخواهد داشت و آنجا است که بانک مرکزی باید به خواسته بازار برای رشد قیمت ها تن دهد.

دکتر اسلامی بیدگلی آثار اقدام اخیر بانک مرکزی در تثبیت قیمت در محدوده مشخص شده را در بلند مدت مثبت دانست و تأکید کرد: چنانچه این نهاد پولی کشور بتواند بازار را در همین محدوده ثابت نگه دارد، آثار آن در بلند مدت مثبت است. اما اینکه آیا واقعاً می تواند آن را تثبیت کند یا خیر، موضوعی است که نیاز به گذشت زمان دارد. چرا که این امکان وجود دارد که بر اساس نظریه استاندارد بتواند در قیمت ها دخالت کرده و روند قیمتی بازار را اصلاح کند، اما بدون توجه به نظریه رفتاری بازار نمی تواند نتیجه ای از پیش ببرد.

وی در همین رابطه افزود: در کل چند تئوری و نظریه وجود دارد که شامل تئوری های باستانی، سنتی و مدرن یا به اصطلاح نوین می شود. در شرایط فعلی بازار بانک مرکزی دو تئوری اول یعنی باستانی و سنتی را پشت سر نهاده و بر اساس تئوری مدرن کار می کند، اما در این بخش باید تئوری رفتاری را در آن مد نظر قرار دهد. چرا که رفتار اجتماعی افراد در بازار مبنای محاسبات استاندارد را بر هم می زند.

این استاد دانشگاه در خاتمه سخنان خود به بانک مرکزی توصیه ای ارایه کرد که مضمون آن بدین شرح است: بانک مرکزی باید تلاش کند با استفاده از تبلیغات و فرهنگ سازی و جلوگیری از ایجاد آشوب و تنش در سطح بازار در کنار مقابله با خاطیان از قیمت های تعیین شده، به مردم و جامعه کمک کند که به لحاظ روانی آماده پذیرش وضعیت و قیمت های واقعی باشند. در شرایط فعلی که تعداد خانوارهای کل کشور در حدود 18 میلیون نفر است، آماده کردن 10 درصد از این تعداد از نظر روانی برای پذیرش واقعیت به تحقق برنامه ها و سیاست های کلی کمک می کند.