کاهش سود بانکی در دست انداز افزایش نرخ ارز

در ماههای اخیر شاهدیم بانک مرکزی بر سر دو راهی مانده است نرخ سود چگونه تعیین شود تا هم سرمایه‌ها از بانک‌ها به سایر بازار موازی مانند طلا و ارز سرازیر نشود و هم بیش از این بازار سرمایه با مشکل مواجه نشود.

اما گویا این مساله به کلاف سردرگمی تبدیل شده است و مسوولان امر چندان تمایل ندارند نرخ سود بانکی را درحال حاضر پایین بیاورند چراکه ممکن است به یکباره باعث هجوم سرمایه‌ها به بازارهای دلالی شود در این راستا وزیر اقتصاد به تازگی به رغم اینکه تاکید دارد که نرخ‌های سود بانکی الان در حد بی‌سابقه‌ای بالاست اما معتقد است؛ نرخ سود نباید دستوری باشد.

با این حال طیب‌نیا این سوال را مطرح می کند؛ چرا با وجود کاهش نرخ تورم کماکان نرخ سود بالاست؟ سوالی که این روزها بخش پولی بانکی را درگیر خود کرده است.

در چند ماه اخیر با توجه به بازگشت پول از طریق سپرده‌های بانکی افراد را ترغیب به سرمایه‌گذاری در سپرده‌گذاری بانکی کرده است. سود سپرده بانکی در حال حاضر در حدود 22 درصد است که به گفته فعالان بازار و بورس امکان بازگشت سرمایه در این حوزه‌ها به طور مستمر با چنین درصدی وجود ندارد و سپرده‌ گذاری بانکی روش بی دردسر برای حفظ و افزایش سرمایه محسوب می‌شود.

شرایط اقتصادی کشور از اواسط سال گذشته به سویی رفته که کاهش نرخ تورم در جامعه توسط افراد تا حدودی حس می‌شود اما همچنان بازار کسب‌و‌کار رونق گذشته خود در سال‌های قبل را به دست نیاورده است.

زمانی که نرخ تورم در جامعه و اقتصاد تغییر می‌کند سیاست‌ها در راستای مدیریت تمامی بازارها تعیین می‌شود از این رو در چند ماه اخیر صحبت در باب کاهش نرخ سود بانکی با توجه به میزان کاهش نرخ تورم بر سر زبان‌ها آمده است.

این صحبت‌ها در حالی مطرح شد که چندی پیش علی طیب‌نیا وزیر اقتصاد و امور دارایی مهر تاییدی بر کاهش نرخ سود بانکی با توجه به کاهش نرخ تورم زد.

***اعلام شرایط تغییر نرخ سود
با گذشت چند ماه از این ماجرا، شب گذشته علی طیب نیا در مهمانی که وزرای نفت، صنعت و معدن و تجارت، رییس کل بانک مرکزی و رییس سازمان بورس و اوراق بهادار گردهم آمده و در صدر مهمترین بحث‌های خود از چالش‌های پیش روی کاهش نرخ سود بانکی سخن می‌گفتند، شرایط کاهش نرخ سود بانکی را بیان کرد، او در صحبت‌های خود گفت: انتظار دولت این است که نرخ سود سپرده‌های بانکی متناسب با تورم کاهش یابد اما مشکلی که در این خصوص وجود دارد این است که بانک مرکزی موسسات غیرمنضبط را تحت کنترل در بیاورد. اگر بانک‌های منضبط مصوبات و توافقات را اجرا اما موسسات مالی غیرمنضبط اجرا نکنند، مشکلات جدیدی ایجاد می شود.

طیب‌نیا تاکید دارد دارد که نرخ‌های سود بانکی الان در حد بی‌سابقه‌ای بالاست. چرا که فاصله سود اسمی و تورم بین 7 تا 10 درصد بوده و این موضوع منطق اقتصادی ندارد.ما معتقدیم نرخ سود نباید دستوری باشد، اما چرا با وجود کاهش نرخ تورم کماکان نرخ سود بالاست؟ چون عرضه منابع جوابگوی نیازها نیست.

به گفته وزیر اقتصاد اگر نرخ سود دستوری کاهش یابد نمی‌توانیم وضعیت را کنترل کنیم. چرا که منابع از بازار سرمایه به بانک‌ها و از بانک‌های منضبط به غیر منضبط در حال گرایش است.

***پرهیز از نرخ سود دستوری
در همین رابطه رئیس کل بانک مرکزی هر چند وقت یکبار از کاهش نرخ سود بانکی متناسب با نرخ تورم سخن به میان می‌آورد و تاکید دارد که کاهش نرخ سود بانکی رویه مناسبی است اما نباید دستوری در این زمینه اقدام شود.

***نامه وزیر صنعت برای کاهش نرخ سود
این درشرایطی است که وزیر صنعت روز گذشته وزیر صنعت، معدن و تجارت از ارسال نامه‌ای به رئیس‌جمهور در خصوص کاهش نرخ سود بانکی خبر داد.

نعمت زاده حتی گفت که کتباً به رئیس‌جمهور نوشتم سپرده قانونی را کم کنید. او در این راستا یکی از مشکلات کنونی اقتصاد کشور نرخ سود سپرده‌های بانکی و گران بودن تسهیلات اعطایی به بنگاه‌های تولیدی است که این بدان معنی است که عرضه و تقاضا در نظام اقتصادی کشور هماهنگ نیست.

کسب و کار در کشور در چند سال اخیر به دلیل سودهای زودبازده از رونق افتاد،‌ در همین حال بود که بازار سکه و طلا در پی دارا بودن سودهای خوب اما ناگهانی جای کسب و کار واقعی را گرفت که به نوعی می‌توان گفت اقتصاد کشور و بازار به سمت دلالی پیش رفت اما دیگر دلالی و سودهای ناگهانی جای ریسک برای مردم ندارد از این رو بانک‌ها را انتخاب کرده‌اند بانکی‌هایی که با پول‌های مردم سپرده‌های قابل توجهی انباشت کرده و ترس از دست دادن این سپرده‌ها اجازه تفکر به کاهش نرخ سود بانکی را به آن‌ها نمی‌دهد.

***کاهش نرخ سود نباید سپرده ها را کم کند
در این رابطه نیز عباس کمرئی عضو هیات مدیره بانک ملی با حمایت از عدم کاهش نرخ سود گفت: تغییر نرخ سود بانکی باید به گونه‌ای باشد که علاوه بر ایجاد آرامش بر دیگر بازار‌ها، میزان سپرده‌ها در سیستم بانکی را کاهش ندهد.

او ادامه داد: یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر نرخ سود سپرده و تسهیلات بانکی نرخ تورم است. اما نمی توان این مولفه‌ را به تنهایی برای تغییر نرخ سود ملاک قرار داد.بانک مرکزی قطعا باید تمام مولفه ها همچون بحث‌ روانی، انتظارات و نرخ تورم را مورد بررسی قرار دهد و پس از آن با توقیت جنبه های نظارتی بانک ها را متقاعد کند که نرخ سود سپرده های متناسب در نظر بگیرند.

حال با توجه به صحبت‌های مطرح شده می‌توان گفت دولت در حال حاضر تفکری بر کاهش نرخ سود بانکی ندارد، چنین تفکری بر روند نرخ ارز، حجم سپرده‌های بانکی،‌گردش پول در سطح جامعه و کسب‌و‌کار اقتصادی تاثیر گذار خواهد بود که اگر به تنهایی هر کدام را بررسی کرد کاهش نرخ سود بانکی به سود یا به ضرر خواهد بود اما احساس می‌شود برای اتخاذ تصمیم نهایی با تمام بازارهای متاثر از تغییر نرخ سود بانکی را یک‌جا مورد بررسی قرار داد.