دانشمندان هویت فسیلهای مرموزی را که بیش از یک قرن مورد بررسی قرار گرفته بودند، شناسایی کردهاند. این فسیلها متعلق به یک عقرب غولپیکر باستانی هستند که حدود ۴۱۵ میلیون سال پیش در منطقهای که امروزه بریتانیا نامیده میشود، زندگی میکرد. این جانور در زمانی میزیست که اکثر موجودات خشکی هنوز کوچک بودند
پژوهشگران این گونه تازه شناساییشده را Praearcturus gigas نامیدهاند. بر اساس برآوردها، طول بدن این شکارچی باستانی به حدود یک متر میرسیده و چنگالهایی قدرتمند به طول تقریبی ۱۶ سانتیمتر داشته است. چنین ابعادی آن را به بزرگترین عقرب شناختهشده تبدیل میکند.
به گزارش فرادید؛ این جانور در اوایل دوره دونین، یعنی حدود ۴۱۵ میلیون سال پیش، زندگی میکرد؛ زمانی که حیات در خشکی هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار داشت. در آن دوران هنوز جنگلهای پیچیده و اکوسیستمهای پیشرفته شکل نگرفته بودند و بیشتر جانوران خشکی را بندپایان کوچک تشکیل میدادند.
کشف یک شکارچی به این بزرگی در چنین دورهای، نگاه دانشمندان به روند تکامل در میان بندپایان را تغییر داده است. به گفته ریچارد هاوارد، از موزه تاریخ طبیعی لندن، تأیید اینکه این جانور واقعاً یک عقرب بوده، درک دانشمندان از زمان و چگونگی رسیدن عقربها به چنین ابعاد شگفتانگیزی را دگرگون میکند.
معمایی که بیش از یک قرن ادامه داشت
نخستین بقایای این جانور در دهه ۱۸۷۰ در مناطقی از انگلستان و ولز کشف شد. اما از همان ابتدا پژوهشگران درباره ماهیت واقعی آن اختلاف نظر داشتند.
در آغاز تصور میشد این فسیلها متعلق به نوعی سختپوست بزرگ شبیه خرخاکی باشند. سپس در دهه ۱۹۸۰ برخی پژوهشگران پیشنهاد کردند که این بقایا در واقع به یک عقرب تعلق دارند. با این حال، نبود دم مشخص عقرب و ناقص بودن فسیلها باعث شد این نظریه نیز با تردید روبهرو شود.
راسل گاروود، دیرینهشناس دانشگاه منچستر، میگوید این جانور بیش از صد سال یکی از بزرگترین معماهای دیرینهشناسی بوده است.
فناوریهای جدید راز را آشکار کردند
در پژوهش جدید، دانشمندان نمونههای موجود در مجموعه موزه تاریخ طبیعی لندن را با استفاده از فناوریهای تصویربرداری و تحلیل پیشرفته دوباره بررسی کردند. آنها همچنین این فسیلها را با دیگر عقربهای باستانی که در سالهای اخیر شناسایی شدهاند، مقایسه کردند.
نتایج نشان داد که این جانور به احتمال بسیار زیاد یک عقرب بوده است. علاوه بر این، پژوهشگران چندین فسیل دیگر از همان لایههای زمینشناسی را نیز به این گونه نسبت دادند و تصویر کاملتری از ظاهر و شیوه زندگی آن به دست آوردند.
شکارچی خشکی یا آب؟
یکی از جالبترین یافتههای پژوهش این است که این عقرب احتمالاً فقط در خشکی زندگی نمیکرده است. برخی فسیلها دارای ساختارهایی بالهمانند به نام اپیمرا هستند؛ ساختارهایی که در سختپوستان امروزی مانند خرچنگها و لابسترها به محافظت و استحکام بدن کمک میکنند. وجود این ویژگیها باعث شده دانشمندان احتمال دهند که این جانور بخشی از زندگی خود را در آب سپری میکرده است.
به گفته پژوهشگران، نبود اکوسیستمهای پیچیده خشکی در آن زمان باعث میشود احتمال شکار در محیطهای آبی بسیار منطقی به نظر برسد. شاید این عقرب در دشتهای سیلابی و رودخانههای کمعمق کمین میکرد و از آنجا طعمههای خود را شکار میکرد.
چرا این عقرب تا این اندازه بزرگ شد؟
دانشمندان چند توضیح برای اندازه غیرمعمول این جانور ارائه کردهاند. نخست اینکه زندگی نیمهآبزی میتوانست به تحمل وزن بیشتر بدن کمک کند؛ زیرا آب از بدنهای بزرگ بهتر پشتیبانی میکند.
عامل دوم احتمالاً نبود شکارچیان بزرگ رقیب بوده است. در آن دوران جانوران عظیمالجثه خشکی هنوز ظهور نکرده بودند و این موضوع میتوانست فرصت مناسبی برای رشد یک شکارچی بندپا به ابعادی بیسابقه فراهم کند.
چنگالهای بزرگ و قدرتمند این عقرب نشان میدهد که احتمالاً شکارچی رأس هرم غذایی محیط خود بوده و نقش مهمی در اکوسیستمهای آن زمان ایفا میکرده است.
پنجرهای به جهانی کاملاً متفاوت
کشف Praearcturus gigas تصویری تازه از زمین در ۴۱۵ میلیون سال پیش ارائه میدهد؛ جهانی که در آن هنوز جنگلهای انبوه وجود نداشتند، مهرهداران خشکی بهتازگی در حال ظهور بودند و بخش عمده حیات توسط بندپایان کنترل میشد.
راسل گاروود میگوید آنچه این جانور را تا این اندازه جذاب میکند، این است که در زمانی به چنین ابعاد عظیمی رسیده بود که تقریباً همه موجودات خشکی بسیار کوچک بودند. به گفته او، این کشف نشان میدهد که حتی در آن دنیای ابتدایی نیز شرایطی وجود داشته که از حضور یک شکارچی غولپیکر پشتیبانی میکرده است.
این یافته نه تنها یکی از قدیمیترین شکارچیان بزرگ خشکی را معرفی میکند، بلکه نشان میدهد روند تکامل بندپایان غولپیکر بسیار زودتر از آنچه دانشمندان تصور میکردند آغاز شده است؛ زمانی که زمین هنوز در حال آماده شدن برای ظهور نخستین اکوسیستمهای بزرگ خشکی بود.