اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه امروز (دوشنبه) چهاردهم اردیبهشتماه در نشست هفتگی با خبرنگاران به تشریح آخرین تحولات در حوزه سیاست خارجی پرداخت و به سؤالات خبرنگاران پاسخ داد.
وی در ابتدا یاد معلمان میناب را گرامی داشت که معنی ایستادن را نه روی تخته بلکه زیر موشک آمریکایی نوشتند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در ادامه به آمارهای آموزش و پرورش در خصوص جنایاتی که در 40 روز تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در حوزه تعلیم و تربیت رخ داد، پرداخت و گفت: 184 دانشآموز و 36 معلم در این حملات به شهادت رسدیند. حدود 650 واحد آموزشی و مدرسه در 17 استان دچار تخریب و آسیب شدند و این به غیر از دانشگاهها و مراکز علمی و آموزش عالی است.
وی در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات ترامپ که گفته به دنبال کاهش نیروهای خودش در برخی از کشورهای اروپایی است، اظهار داشت: اقدام نسنجیده آمریکا در تعرض به ایران پیامدهای بسیار گستردهای داشته است از جمله ایجاد شکاف و اختلاف در بین کشورهایی که پیش از این متحدان آمریکا بودند.
بقائی بیان کرد: این نشان میدهد این کشورها از تجاوزکارانه بودن اقدام آمریکا آگاه هستند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ادامه داد: مقامات آلمان اذعان کردند ورود آمریکا به جنگ هزینههای زیادی برای اروپا به دنبال داشته است و این اقدام بدون راهبرد صورت گرفته است. این بیان واقعیت است. همه کشورهایی که فعالانه یا با مماشات در برابر آمریکا در این تجاوز نظامی مشارکت کردند، مسئول میدانیم.
وی افزود:زمان آن رسیده که کشورهای اروپایی با شجاعت نتیجه تبعیت کورکورانه از سیاستهای آمریکا را ببینند و تصمیم بگیرند رویکرد مستقلانهتری در خصوص تحولات از جمله در غرب آسیا و موضوعات مرتبط با ایران اتخاذ کنند.
این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات ترامپ در خصوص آزادسازی تنگه هرمز هم اظهار داشت: در مورد نحوه پاسخ دهی به این اظهارات، کسانی که مسئول پاسخ دهی به این نوع تحرکات و اقدامات غیرقانونی هستند، به خوبی هم آماده هستند و هم میدانند که چگونه از منافع و امنیت ملی ایران دفاع کنند.
بقائی خاطرنشان کرد: بیانیه فرماندهی خاتم الانبیا امروز صادر شد.
وی گفت: دنیا نه ادعاهای بشردوستانه آمریکا را می پذیرد و نه باور دارد که آمریکا میتواند از این باتلاق خودساختهای که باعث مشکلات فراوان هم برای منطقه ما و هم آمریکا و هم جامعه جهانی شده با تکرار اشتباهات گذشته خارج شود.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: آمریکاییها باید این درس را گرفته باشند که در قبال مردم ایران نمیتوانند با زبان زور صحبت کنند.
وی گفت: اتفاقاتی که در این مدت رخ داد نتیجه تجاوز آمریکا و اسرائیل بود. تنگه هرمز تا قبل از نهم اسفند بدون هیچ مشکلی محل تردد امن و ایمن بود. جامعه جهانی باید این دو را پاسخگو کند به خاطر مشکلاتی که ایجاد شده و مانع شود از اینکه آمریکا بیش از پیش مشکلات موجود را پیچیده کند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی همچنین در پاسخ به پرسش دیگری درباره سفر عراقچی به اسلامآباد، مسقط و روسیه و جزییات آن هم اظهار داشت: در مورد عمان ما و عمان کشورهای ساحلی تنگه هرمز هستیم و برای اطمینان از تردد ایمن کشتیرانی باید پروتکل و سازوکار مشخصی را تدوین کنیم.
وی گفت: هدف اطمینان از ایمنی کشتیرانی در این آبراه است. در خصوص ابعاد حقوقی موضوع و ادامه این مسیر با هماهنگی دو طرف و مشورت با نهادهای ذیربط بینالمللی صحبت شد.
بقائی ادامه داد: فکر میکنم گفتوگوها در این خصوص در روزهای آینده ادامه یابد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره طرح 14 بندی ایران و پاسخ آمریکا هم بیان کرد: پاسخ آمریکا را از طریق پاکستان دریافت کردیم. اجازه دهید در خصوص جزییات موارد مطرح شده صحبتی نکنم چون در حال بررسی است.
وی افزود: با طرفی مواجهیم که مدام دیدگاههایش را تغییر میدهد که هر روند دیپلماتیکی را دچار مشکل کند.
بقائی گفت: جزییاتی که در رسانهها در خصوص مباحث هستهای در طرح ایران مطرح شده گمانه زنی رسانهای است.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: موضوعاتی که در خصوص غنی سازی و مواد مطرح شده مواردی است که صرفا گمانه زنی است. ما در این مرحله در خصوص هیچ چیز دیگری جز توقف جنگ صحبتی نداریم.
این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤالی گفت: چه تعداد انسان بیگناه به شهادت رسیدند و این را افکار عمومی و کنگره آمریکا باید از دولتمردان خود سؤال کنند.
وی افزود: در جلسه سنا شاهد مواضع متناقض مقامات آمریکایی بودیم. آنهایی که مرتکب جنایات شنیع علیه ایرانیان شدند باید در دادگاههای صالحه آمریکا و هم در سطح بینالمللی محاکمه و مجازات شوند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره اظهارات ضد ایرانی مقامات لبنانی در خصوص ایران و حزبالله گفت: حزبالله و مقاومت لبنان مایه فخر این کشور و جهان عرب و امت اسلامی است و کسی در این خصوص تردیدی ندارد. اینها برای دفاع از عزت، تمامیت سرزمینی و استقلال لبنان با رژیم صهیونیستی مبارزه میکنند.
وی درباره اینکه لبنانیها نیاز به دریافت روادید دارند و بالعکس گفت: با لبنان معافیت از اخذ روادید به صورت متقابل داشتیم و برای شهروندان دو کشور تسهیل بسیار مناسب بود برای سفر به دو کشور. متاسفانه به صورت یکجانبه این معافیت از سوی دولت لبنان لغو شد و وزارت خارجه نیز متقابلا برای شهروندان لبنانی برقرار کرد. برای اینکه مشکلی پیش نیاید بحث صدور روادید فوری در مبادی ورودی در نظر گرفته شده است.
خبرنگار فارس با اشاره به اظهارات وزیر خارجه فرانسه مبنی بر اینکه کشورش در طرح آمریکا برای تنگه هرمز مشارکت نخواهد کرد و به همراه انگلیس طرح پیشنهادی خود درباره این تنگه را نهایی کرده و کشورهای خلیجفارس هم از این ابتکار مطلع شدهاند. از بقائی سؤال کرد که آیا در گفتوگوی تلفنی اخیر عراقچی با همتای فرانسوی در این خصوص گفتوگو شده و نظر ایران درباره طرحهایی که از سوی این کشورها درباره تنگه هرمز مطرح میشود، چیست؟
وی در پاسخ به این سؤال به این کشورها توصیه کرد که لطفا وضعیت موجود را پیچیدهتر نکنید.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی اضافه کرد: ایران به عنوان کشور ساحلی تنگه هرمز تدابیری که اتخاذ کرد براساس حقوق بینالملل و حقوق داخلی به منظور اطمینان از عدم تعرض و تهدید طرفهای متجاوز نسبت به امنیت ملی ایران است و اصل پذیرفته شده در حقوق بینالملل و حقوق دریاهاست.
بقائی خاطرنشان کرد: اگر کشورها میخواهند کمک کنند بهترین کمک این است که مانع از تشدید اقدامات غیرقانونی آمریکا در منطقه و فراتر از منطقه شوند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ادامه داد: الان مشکل کشتیرانی بینالمللی و تجارت آزاد ضرورتا در خلیج فارس و تنگه هرمز نیست. آمریکا آبهای بینالمللی را ناامن کرده به دلیل راهزنیهای مکرر علیه کشتیهای ایران و سایر کشورهاست و این اولین بار نیست که آمریکا در آبهای آزاد کشتیها را مورد تفتیش و توقیف قرار میدهد.
بقائی در پاسخ به سؤالی درباره تهدیدات آمریکا علیه کوبا گفت: اقدامات آمریکا در نیکمره غربی نگران کننده است. اقدامات آمریکا علیه کوبا را شدیدا محکوم میکنیم و نقض فاحش حقوق بشر و حقوق بشردوستانه است. محاصره کوبا باعث درد و رنج فراوان برای مردم کوبا شده است.
وی افزود: همه دنیا هم نظر هستند که مردم کوبا در خصوص سرنوشت خود تصمیم بگیرند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی بیان کرد: اقداماتی که در کوبا در حال وقوع است باید مورد محکومیت جامعه بینالمللی و کشورهای آن منطقه قرار بگیرد. وگرنه صلح و امنیت را در آن منطقه بیش از پیش به هم میزند.
سخنگوی وزارت خارجه درباره خروج امارات از اوپک اظهار داشت: امارات تصمیم گرفته به عنوان یک کشور عضو اوپک از این سازمان خارج شود. این تصمیم را از رسانهها شنیدیم.
وی افزود: اینکه کشوری بخواهد به عنوان یک واکنش منفی یا انتقام جویانه از منطقه یا از کشورهای عضو اوپک رفتاری را انجام دهد به هیچ عنوان سازنده نیست. تفسیرهای مختلفی میتوان مطرح کرد. برای ما آنچه مشخص است این است که به عنوان عضو اوپک به تعهدات خود قائل هستیم و معتقدیم این سازمان تأمین کننده منافع کشورهای عضو است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: شاهد رفتارهای نامناسب امارات در این 50 روز بودیم و از جمله همراهی آنها با طرفهای متجاوز علیه ایران بودیم که مشکلهای زیادی را ایجاد کرد و امیدواریم کشورهای منطقه از تحولات این مدت درسهای لازم را فرا گرفته باشند.
خبرنگاری از بقائی پرسید که با توجه به اینکه آمریکا ابرقدرت است چرا ایران کنار نمیکشد؟ که بقائی هم پاسخ داد: ما هم ابرقدرتیم.
وی درباره قتل یک شهروند ایرانی در فرانسه گفت: سفارت ما پیگیر است و از طریق سفارت فرانسه در تهران پیگیر هستیم و وظیفه داریم نسبت به حقوق اتباع ایرانی در هر جای دنیا با جدیت پیگیری کنیم.
این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به این سؤال که مذاکره با آمریکا که رفتارهای متناقض دارد و .... چه معنایی دارد؟ اظهار داشت: وزارت امور خارجه به عنوان متولی دیپلماسی کشور وظیفهاش حراست از منافع ملی ایران از طریق تعامل با کشورهای مختلف است.
وی افزود: با طرفی مواجهیم که رفتار مذاکراتی متعارفی ندارد ولی اتفاقا این وظیفه ما را سنگینتر میکند. در مواجهه با چنین دشمنی باید با جدیت بیشتری وارد عمل شد. دیپلماسی با آمریکا نیز چنین است و موظفیم با اعتماد به نفس به پشتوانه مردم و با اعتقاد به حقانیت مطالباتمان با تمام توان برای احقاق منافع ایران تلاش کنیم
بقائی گفت: وزارت خارجه مجری سیاستهای نظامی در حوزه دیپلماسی است و تصمیمی که به ما ابلاغ شود موظفیم بی کم و کاست اجرا کنیم و دیدگاههای خود را باید مسئولانه بیان کنیم که بهترین تصمیم اتخاذ شود.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی اظهار داشت: حتما برای تأمین منافع ملت ایران از هر ابزاری از جمله دیپلماسی به بهترین نحو باید استفاده کنیم.
این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤالی در خصوص حملات ایران به اربیل و سلیمانیه بیان کرد: جمهوری اسلامی ایران هیچ حملهای را علیه هیچ کشور منطقه انجام نمیدهد. لفظ حمله را نمیتوانیم در خصوص اقدامات دفاعی ایران به کار ببریم. بارها گفتهایم در خصوص عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس قائل به روابط خوب هستیم و این در خصوص اقلیم کردستان عراق هم صدق میکند.
وی ادامه داد: با وضعیتی مواجهیم در این مدت که از خاک این کشورها و این مناطق برای طراحی و اجرای اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران سوءاستفاده شده و این حق ذاتی ایران طبق حقوق بینالملل است که اقدامات دفاعی لازم را برای دفاع از خاک خود و منافع خود صورت دهد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی اضافه کرد:همیشه از کشورهای منطقه خواستهایم تعهدات خود را طبق حقوق بینالملل و حسن همجواری رعایت کرده و اجازه ندهند طرفهای متجاوز و گروههایی که قائل به امنیت در منطقه نیستند از امکانات و قلمرو آنها استفاده کنند.
وی در خصوص گفتوگوی هستهای با آمریکا نیز بیان کرد: ما در این مرحله متمرکز بر خاتمه جنگ هستیم و نمیتوانیم تجربههای قبلی را نادیده بگیریم.
بقائی اضافه کرد: ما در دو نوبت در هنگامی که در حال مذاکره در موضوع هستهای بودیم مورد حمله قرار گرفتیم و گفتوگو در این خصوص حساسیتها و ظرافتهای خاص خود را دارد و طرف مقابل باید به این جمع بندی برسد در خصوص موضوعاتی که با ایران دارد رویکردی معقول و غیر زیاده خواهانه اتخاذ کند.
این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤالی بیان کرد: امیدواریم کشورهای اروپایی بتوانند با رویکردی واقع بینانه مواضعی مسئولانهتر در خصوص صلح و امنیت بینالمللی و مسائل منطقه اتخاذ کنند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در خصوص طرح 14 بندی ایران و اینکه گفته شده سه مرحلهای است، بیان کرد: این مرحله بندی هم یک کار رسانهای است که برخی از رسانهها انجام دادند. چنین چیزی در پیشنهادات ایران وجود ندرد. اما این به این معنا نیست که ما استقبال نمیکنیم برای طراحی یک سازوکار امنیتی دسته جمعی برای منطقه. وقت آن است که کشورهای منطقه برای سازوکار امنیت درون زا برای منطقه گفتوگو کنند.
وی افزود: همیشه منادی اتخاذ سازوکارهایی برای تقویت اعتماد بین کشورهای منطقه با هدف ایجاد سازوکارهای امنیت دسته جمعی با حضور کشورهای منطقه بودیم و از هر فرصتی برای طرح آن استفاده میکنیم.
وی در پاسخ به سؤالی گفت: سازوکار تصمیم گیری در جمهوری اسلامی ایران کاملا روشن است. زمانی که تصمیم گرفتیم وارد مذاکرات شویم شفاف این کار را انجام دادیم. شرکت هیأت ایران به ریاست قالیباف در اسلام آباد واضح اقتدار و روکییرد مسئولانه ایران در خصوص مسائل بینالمللی نشان داد. در این سه چهار هفته خیلی روشن تصمیمات خود را اتخاذ و اجرا کردیم و در آینده هم به تناسب تحولات بهترین تصمیمات را اتخاذ خواهیم کرد.
وی افزود: شماها اهل رسانه تشخیص میدهید خیلی از حرفهایی که زده میشود فرافکنی است.
وی گفت: خیلی شفافت از قبل اعلام کردیم توقف جنگ در هه جبههها از جمله لبنان توافقی بود که در 19 فروردین حاصل شد.
بقائی بیان کرد: تحولات منطقه به هم مرتبط است. آنچه در لبنان رخ داد را نمیتوانیم از آنچه در منطقه رخ داد جدا کنیم.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره خریداری تسلیحات اسرائیلی توسط امارات بیان کرد: حتما تحولات در منطقه را با جدیت و دقت رصد میکنیم. معتقدیم هرگونه همکاری و همدستی کشورهای منطقه با رژیم صهیونیستی که سابقه آن در ناامن سازی منطقه روشن است، صرفا موجب تشدید ناامنی در منطقه خواهد شد.
وی ادامه داد: همه کشورهای منطقه را بر حذر میداریم که با نزدیک شدن به این رژیم تصور میکنند امنیت خود را تأمین و یا اقدامی علیه کشور دیگری صورت میدهند.
بقائی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران در دفاع از منافع خود بدون هیچ مسامحهای هر جا لازم باشد، عمل خواهد کرد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به سؤالی درباره اسرائیل بیان کرد: تفاهم آتشبس بین ایران و آمریکا بود و اگر بیانیههای رسمی آمریکا را نگاه کنید آمریکا تصریح کرده که از طرف رژیم صهیونیستی وارد این جنگ شده است. البته تناقض گویی زیاد است ولی آنچه محرز است این است که آمریکا هم در جنگ 12 روزه به این رژیم چراغ سبز برای شروع جنگ داد و متعاقبا وارد جنگ شد و در این تجاوز اخیر مشترکا عمل کردند.
وی بیان کرد: اگر توافقی بین ایران و آمریکا صورت بگیرد در خصوص خاتمه آتشبس باید شامل حال نایبش (اسرائیل) در منطقه شود.
بقائی تصریح کرد: سیاست ما در خصوص این رژیم تغییر نکرده و ما رژیم صهیونیستی را همچنان به رسمیت نمیشناسیم.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به سؤالی درباره برخوردها با ایرانیان در امارات گفت: این گزارشها را دریافت کردهایم و سرکنسولگری ما در دبی از اولین روزهایی که با این اقدامات علیه شهروندان ایرانی مواجه شدیم، پیگیر موضوع است و از همه ظرفیت خود برای جلوگیری از ادامه این وضعیت استفاده میکنیم.
وی افزود: تکالیف دولت میزبان در قبال شهروندان سایر کشورها از جمله ایرانیان روشن است. خودشان اذعان دارند ایرانیان نقش مهمی در شکوفایی اقتصاد دبی ایفا کردند و اگر قائل به چنین سخنی هستند باید در رفتارهای خود نسبت به ایرانیان تجدیدنظر کنند،
این مطالبه است که از دولت امارات داریم.
بقائی گفت: این روزها میگذرد و آنچه میماند تداوم همسایگی بین کشورهای منطقه است. تبدیل شهروندان یک کشور به اهرمی برای اعمال فشار سیاسی هم از لحاظ حقوقی و حقوق بشری ناشایست است و هم از لحاظ اخلاقی.
وی اقدام آمریکا در قبال کشتی توسکا را دزدی دریایی خواند و گفت: دود چنین اقداماتی به چشم همه خواهد رفت. پیگیر خدمه کشتی هستیم و امیدواریم این کار صورت بگیرد شهروندان ایرانی خیلی اذیت شدند و به نوعی در وضعیت گروگانگیری به سر میبردند در این چند روزی که آمریکا آن را متصرف شده بود.
بقائی در پاسخ به سؤالی درباره گفتوگوها با آمریکا گفت: گفتوگوها شفاف از طریق میانجی پاکستانی ادامه دارد. پاسخ آمریکا را دریافت کرده و در حال بررسی هستیم و دیدگاههای خود را زمانی به جمع بندی برسیم از طریق میانجی پاکستانی اعلام خواهیم کرد.
وی در پاسخ به سؤالی در خصوص اظهارات رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره رژیم دریایی جدید در تنگه هرمز اظهار داشت: در مشورت و همکاری با همه نهادهای تصمیم گیر و تصمیم ساز در کشور هستیم. ما هم قانون مناطق دریایی ایران تکلیف را خیلی روشن بیان کرده در مواردی که کشور با تهدید و تجاوز نظامی خارجی مواجه است ایران مجاز است سلسله تدابیری را برای دفاع از امنیت ملی ایران اعمال کند. ما عضو کنوانسیون حقوق دریاها نیستیم، ولی به موجب حقوق عرفی بینالمللی این اجازه را داریم در شرایطی که در معرض تهدید یا تجاوز نظامی طرفهای دیگر هستیم تدابیری را اتخاذ کنیم.
وی گفت: هم مبنای قانونی داخلی و هم حقوقی بینالمللی وجود دارد که سازوکاری را تدوین کنیم در جهت اطمینان از تردد ایمن کشتیها از تنگه هرمز. ایمنی در تنگه هرمز برای ما بیش از هر طرف دیگری اهمیت دارد.
بقائی در پاسخ به سؤالی درباره سلب تابعیت تعدادی از شهروندان بحرینی با ادعای ارتباط با ایران گفت: سلب تابعیت اقدام غیرانسانی و مغایر با تعهدات حقوق بشری کشورهاست. مجازاتی است که خیلی وقت پیش منسوخ شده و در جامعه جهانی هیچ کس چنین مجازاتی ار نمیتواند تایید کند. این اقدام یادآور اقدامات مشابهی است که در دهه 1350 توسط دیکتاتور عراق صورت گرفت و بسیاری را صرفا به اتهام و ادعای اینکه ایرانی هستید سلب تابعیت و اخراج کرد.
وی افزود: انتظار میرفت بعد از بیش از 60 سال چنین مجازاتهایی در منطقه ما مورد استفاده قرار نگیرد. نهادهای حقوق بشری باید مواضع خود را صریح بیان کنند این اقدامات هم نقض حقوق بشر شهروندان بحرینی است و هم مقامات بحرین باید به خاطر این نقض حقوق بشر پاسخگو باشند.