آیا تحریمها بر رکود اقتصادی موثر بوده است؟

این تحلیل از آن جهت اشتباه است که آمارها نشان می دهد عمده دلیل منفی شدن رشد اقتصادی، ناشی از کاهش تولید و فروش نفت بوده است.

رشد اقتصادی منفی کشور طی دو سال اخیر به همراه تورم بالا، پدیده ای به نام رکود تورمی را به وجود آورد. این مسئله سبب شد تا علاوه بر هدف کنترل تورم، ایجاد رشد اقتصادی نیز از جمله اهداف اصلی سیاستگذاران باشد. در این میان، یکی از تحلیل های نادرست از مسئله رشد اقتصادی که بسیار نمود پیدا کرده عدم تاثیرگذاری تحریم ها بر رشد اقتصادی و بروز منفی رشد اقتصادی حتی در صورت نبود تحریم ها است. این تحلیل از آن جهت اشتباه است که آمارها نشان می دهد عمده دلیل منفی شدن رشد اقتصادی، ناشی از کاهش تولید و فروش نفت بوده است.

همانطور که در جدول زیر مشخص است، در سال 91 که رشد اقتصادی منفی شده است، رشد اقتصادی بدون نفت به اندازه 5٫9 درصد از رشد با نفت بیشتر است. بنابراین 5٫9 درصد از رشد منفی 6٫8 درصدی در سال 91 ناشی از رشد 37٫4- درصدی در بخش نفت است که حاصل از کاهش تولید نفت است. با یک تحلیل دقیق تر می توان نشان داد که کاهش 0٫9 درصدی در رشد اقتصادی بدون نفت نیز ناشی از اثر کاهش درآمدهای نفتی در بودجه دولت و سرمایه‌گذاری کل اقتصاد است. از این رو تحریم ها در بروز شرایط رکودی در کشور نقش اساسی داشته‌اند.

این در حالی است که در سال های 92 و 93 در بخش تولید مسکن به عنوان یکی از پیش ران‌های اصلی اقتصاد کشور در شرایط تحریم، دو اتفاق مهم رخ داد: اولاَ توقف برنامه نوسازی و ساخت سالانه 200 هزار واحد مسکونی روستایی و دوماَ توقف نسبی تکمیل پروژه‌های نیمه تمام مسکن مهر که عمدتاَ دارای پیشرفت 80 درصدی هستند. در صورتی که وزارت راه و شهرسازی سیاست اتمام و تداوم پروژه‌های مسکن مهر و ساخت مسکن های روستایی را در دستور کار قرار می‌داد، در انتهای سال 92 اقتصاد کشور از رکود خارج می‌شد و افراد بسیار زیادی در بخش مسکن مشغول به کار می‌شدند. این همه در حالی است که وزارت راه و شهرسازی به‌جای پی‌گیری این دو اقدام به دنبال سیاست آزموده شده تحریک تقاضا است که این سیاست برخلاف راهبرد کلان ارائه شده مبنی بر خروج رکود از مسیر افزایش عرضه در گزارش دولت محترم است.

بنابراین جهت خروج از رکود با در فرض ماندگاری تحریم‌ها، بایستی بر حوزه‌های پیشران از جمله مسکن با سیاست‌هایی غیرتورمی و رونق زا تمرکز کرد و برای ایجاد رونق در کشور از این جهت برنامه‌ریزی کرد.