اقتصاد درونزا
فشارها و تحریمهاى اقتصادى مانند تحریم بانک مرکزى و تحریم فروش نفت متوجه این هدف است که مانع از پیشرفتهاى پیاپى ایران در دستیابى به دانشهاى نوین گردد.
شاید بتوان ادعا کرد که وجه دیگرى که توجه به اقتدار درونزا را حداقل در کشور ما بیش از پیش ضرورى مىنماید، آرمانهاى انقلاب اسلامى، استکبارستیزى، حمایت از مظلومان عالم و مواجهه با جریان صهیونیزم جهانى است که در عمل منجر به تحریمهاى اقتصادى، علمى و. . . در سالهاى بعد از انقلاب شده است. سیاستهاى تحریم بهویژه در سالهاى اخیر منجر به تعمیق بىاعتمادى میان ایران و دنیاى بهاصطلاح غرب شده است، این عامل و موانعى که در دستیابى به بسیارى از تعاملات جهانى براى ایران اسلامى ایجاد شده، باعث ضرورت توجه به تقویت توان داخلى و بهرهمندى بیش از گذشته از آن شده است. اما در این میان رهبرى بر دو حوزه بیش از سایرین براى تقویت توان داخلى تأکید دارند. «باید ساخت قدرت ملى را در درون کشور تقویت کنیم و استحکام ببخشیم. برخى عناصر همیشگى است، برخى هم عناصر فصلى است. آنچه جزو عناصر همیشگى است، عزم راسخ است؛. . . هم عزم راسخ مسؤولان لازم است، هم عزم راسخ مردم لازم است. . . اما آنچه که فصلى است - آنچه که در حال حاضر براى کشور اولویت دارد - به نظر من مسأله اقتصاد و مسأله علم است» در عرصه اقتصاد ایشان با تأکید بر حداکثر استفاده از نیروى انسانى، منابع طبیعى و سایر سرمایهها، به تبیین رویکردهایى نظیر اقتصاد مقاومتى پرداختهاند. در عرصه علم و فناورى نیز تأکیدات ایشان بر توجه به نخبگان جوان، شرکتهاى دانشبنیان و اقتصاد دانشبنیان از کلید واژههایى است که مورد توجه و تکرار قرار گرفته است. ملت ایران که پس از پیروزى انقلاب همهى موانع را پشت سر گذارده، در آستانهى دستیابى به دانشهاى بسیار پیشرفته با تهاجمى روبهرو شده است که جلوگیرى از پیشرفت بیشتر ایران را به هر نحو ممکن هدف قرار داده است. در این برههى حساس اگر بنا باشد نظام جمهورى اسلامى عقبنشینى کند، یقیناً حد توقفى براى این عقبنشینى نخواهد بود، بلکه باید در همهى عرصههاى دانشنوین عقبنشینى کند. در این برهه دشمنان ما تنها بهدنبال جلوگیرى از دستیابى ایران به سلاحهاى هستهاى نیستند، زیرا تمام تحلیلها و اطلاعات خودشان نشان مىدهد که ایران بهدنبال انرژى صلحآمیز هستهاى است. علاوه بر این، امروز کشورهاى پیشرفته که به دانشهاى نوین دست پیدا کردهاند و دنیا را بهوسیلهى این دانشهاى پیشرفته در قبضهى قدرت خودشان گرفتهاند، جهان را به دو اردوگاه کشورهاى بسیار پیشرفته و کشورهاى عقبمانده تقسیم کردهاند تا دائماً این کشورها را وابسته به خود نگه دارند.
نظام جمهورى اسلامى طى سىوچند سال گذشته مسیر دستیابى به دانشهاى نوین را پیموده و این علوم را یکى پس از دیگرى در اختیار گرفته است. دانشمندان جوان ایرانى بهطور جدى در پى دستیابى به این دانشها هستند و بحمدالله به مراحل خوبى از آن دست یافتهاند و مسیر براى آنها هموار شده است. فشارها و تحریمهاى اقتصادى مانند تحریم بانک مرکزى و تحریم فروش نفت متوجه این هدف است که مانع از پیشرفتهاى پیاپى ایران در دستیابى به دانشهاى نوین گردد. اقتصاد مقاومتى دقیقاً در چنین شرایطى معنى مىیابد. یعنى در شرایطى که کشور تحت تهاجم اقتصادى است و متقابلاً بهدنبال مأیوسکردن دشمن از دستیابى به نقشههایش است.
تجربههاى گذشته
تجربههاى گذشته ثابت کرده که ما مىتوانیم در قبال این تهاجم دشمن مقاومت کنیم. ما در دوران دفاع مقدس با اینکه دستمان خالى بود و همهى کشورها به کمک صدام آمده بودند، توانستیم با مقاومت هشتسالهى خود به جایى برسیم که دشمن را مجبور به شکست و پشتیبانان او را دچار یأس کنیم. آنها ناگزیر شدند بدون اینکه دستاوردى داشته باشند، این جنگ را خاتمه دهند. در اقتصاد مقاومتى هم ما باید همان مسیر مقاومت در دوران دفاع مقدس را دنبال کنیم. یعنى باید بتوانیم با تکیه بر امکانات داخلى، نیروى انسانى، سرمایه، سرمایهگذار و امکاناتى که در زمینههاى کشاورزى، صنعت و معدن و تجارت در کشور وجود دارد و نیز با اتکا به خداوند و استفاده از ظرفیتهاى کمتر استفاده شده مانند شرکتهاى دانشبنیان، در برابر فشارهاى جدید مقاومت کنیم و این دوران گذار را بهسلامت بگذرانیم.
چرا باید به تولید داخل اهمیت بدهیم؟
افزایش وابستگى، آسیبپذیرى و کاهش اقتدار ملى در تحریمها و نوسانات اقتصادى: عدم استفاده از توانمندىهاى داخلى و بازگذاشتن درهاى بازارهاى حساسى مانند صنعت نفت، گاز، پتروشیمى، مخابرات و تجهیزات پزشکى ضریب آسیبپذیرى کشور از ناحیه تحریمها را بهشدت بالا مىبرد که نمونههایى از آن در گذشته تجربه شده است.
افزایش احتمال خرابکارى و تهدیدات امنیتى: استفاده از تجهیزات خارجى بهویژه در صنایعى همچون مخابرات بهلحاظ امنیتى و پدافند غیر عامل امرى بسیار نامعقول است و امکان تسط و خرابکارى دشمن را افزایش مىدهد. حساسیت این موضوع زمانى که طرف خارجى در بهرهبردارى از تجهیزات هم حضور داشته باشد دوچندان مىشود.
خروج نیروى انسانى کارآمد از کشور بهدلیل نبود بازار کار مناسب: فقدان بازار کافى براى نیروى کار متخصص داخلى باعث مىشود که نیروهاى تربیتشده کشور به سایر کشورها مهاجرت نمایند. بازار کار این نیروها چیزى نیست جز شرکتهاى تولیدکننده تجهیزات پیشرفته و ارائهدهنده خدمات مهندسى. کشور ما بهواسطه تربیت گسترده نیروى انسانى در سطوح تحصیلات تکمیلى بهطور محسوسى با این چالش مواجه است.
افزایش نیاز کشور به تأمین منابع ارزى: تأمین بخش زیادى از نیازهاى کشور از خارج، نیاز کشور به منابع ارزى را افزایش مىدهد که خود مىتواند عامل دیگرى براى وابستگى به خارج باشد.