تعلیق تحریم ها چه تاثیری بر اقتصاد ایران دارد؟

در یک دوره زمانی 20 ساله، تحریم‎های آمریکا علیه ایران، تأثیرات مختلف و مهمی بر هر دو طرف به جا گذاشته است. با توافق هسته ای ایران و 6کشور جهان، قیمت دلار تا 2900کاهش یافت. توافق هسته ای توانست ارزش ریال را 100تومان افزایش دهد. این توافق در طی 6ماهه آینده 8میلیارد دلار برای ایران می ارزد.

یکی از بندهای این توافق، عدم تصویب تحریم ها جدید و یا افزایش تحریم های نفتی است. براساس تحریم های موجود خریداران نفت ایران، هر 6ماه باید رقم قابل توجهی از خرید نفت از ایران را کاهش دهند. با توافق هسته ای اخیر گرچه فروش نفت ایران زیادتر نمی شود اما بیش از این کاهش نخواهد یافت. همچنین کنگره آمریکا که قصد داشت با تحریم های جدید واردات نفت ایران را به صفر برساند، تصویب این تحریم ها را معلق می کند.

تحریم نفتی اما بیش از آنکه به ضرر ایران تمام شود برای اروپایی ها صدمات قابل توجهی داشت. سفیر آلمان در تهران خود به این موضوع اعتراف کرده است. قبل از تحریم ها اروپا در حدود 20 در صد از صادرات نفت ایران را خریداری می‌کرد. یونان وابستگی زیادی به نفت ایران داشت به گونه ای که حدود یک سوم نفت وارداتیش را از ایران تامین می‌کرد.

ایتالیا و اسپانیا هر کدام کمی بیش از 10 در صد از نفت خود را از ایران تهیه می‌کردند. چین، که بیش از یک پنجم نفت ایران را می‌خرید، نقش کلیدی در این زمینه داشت. چین البته توانست از تحریم ها استفاده کند و با استفاده از پول های بلوکه شده ایران در داخل ایران سرمایه گذاری کند و سود هنگفتی را با چانه زنی های گسترده به دست آورد. کشورهای چین، هند، ژاپن و کره جنوبی، که واردکنندگان عمده نفت خام از ایران هستند، طی ماه‌های ژانویه تا ژوئن سال جاری، خرید نفت خود از ایران را به میزان یک پنجم کاهش دادند و این در حالی بود که قرار بود این میزان با تصویب تحریم های جدید کنگره افزایش یابد.

اقدام این چهار کشور، که بخش عمده نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کنند، ناشی از تحریم‌هایی است که ایالات متحده و کشورهای اروپایی علیه برنامه‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی به اجرا گذاشته‌اند.

بخشی از این توافق تسهیل فروش نفت ایران با لغو تحریم فلزات گرانبها و تعلیق بیمه نفتکش ها است. تحریم فروش نفت در برابر طلا و فلزات گرانبها معلق شده است و این یعنی ایران می تواند در برابر فروش نفت خود طلا دریافت کند و از آن طلا برای خرید کالاهای دیگر هزینه کند. همچنین تحریم بیمه نفتکش ها به حالت تعلیق درآمده است. تحریم بیمه نفتکش ها در مدت اخیر فروش نفت را به برخی از کشورها با مشکل روبرو کرده بود. این تحریم‌ها علاوه بر توقف خرید نفت ایران توسط کشورهای عضو اتحادیه اروپا، باعث شده بود تا بیمه نفتکش‌های حامل نفت صادراتی ایران نیز با مشکلاتی مواجه شود . لغو تحریم بیمه نفتکش‌ها احتمالا باعث افزایش صادرات نفت ایران به میزان روزانه 200 تا 400 هزار بشکه به ویژه به پالایشگاههای هندی خواهد شد.

اما آنچه دست ایران را می گیرد، آزاد کردن بخشی از پول های بلوکه شده است. تعهد شده است 4میلیارد و 200میلیون دلار از پول های بلوکه شده در خارج از کشور به ایران بازگردد. به علت تحریم ها مجموعا در حدود 60میلیارد دلار از پول نفت ایران در حساب های چین، کره، ژاپن و هند بلوکه شده است. گفته می شود آمریکا در حال حاضر 8میلیارد دلار دارایی بلوکه شده ایران را آزاد کرده است. با آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده ایران، فضای تنفس جدیدی ایجاد شود.

همچنین به دانشجویان ایرانی مقیم خارج، اجازه داده می شود تا مستقیما به حساب بانک های خارجی پول منتقل کنند.

تعلیق تحریم پتروشیمی و خودروسازی یکی دیگر از توافقات است. پیش بینی میشود تعلیق این تحریم ها 1.5میلیارد دلار به صادرات این محصولات بیفزاید. همچنین تحریم علیه خودروسازی که واردات قطعات و مونتاژ صنایع خودروسازی را با مشکل روبرو کرده بود، تسهیل می شود.

برخی تحریم های هواپیمایی نیز معلق شده اند. درواقع تحریم بازرسی ایمنی و تعمیرات هواپیماهای ایرانی که به خاطر تحریم ها قادر نبودند قطعات یدکی خود را تامین کنند، تسهیل می شود. روحانی این وعده را داده است که به زودی تمامی تحریم ها برداشته خواهد شد. این درحالیست که اوباما تحقق لغو کامل تحریم ها را مشروط به عملکرد ایران دانسته است!